گازوئیل سلطان بیچون و چرای ماشینآلات سنگین است. این ماجرا به معاملهی سادهای برمیگردد که در پی آن گازوئیل، یا سوخت دیزل، قدرت بهتر، بازدهی بالاتر و عمر مفید طولانیتری را در اختیار موتورها قرار میدهد تا توسط آنها برگزیده شود.
گازوئیل واژهایست که از فرانسه وام گرفته شده و سوخت دیزل نام انگلیسی آن است. این سوخت پرکاربرد دومین محصول تقطیر نفت است. نخستین مادهای که از برج تقطیر گرفته میشود نفت سفید، دومین گازوئیل و سومین روغن روانکاری است. گازوئیل بدون هیچگونه افزودنی یا اصلاح شیمیایی قابل استفاده بوده و خودروهای اولیه، پیش از ابداع بنزین، با آن کار میکردند.
گازوئیل ترکیب منحصر به فردی از چگالی انرژی، استقلال عملیاتی و اطمینان در شرایط سخت را برای کارگاههایی به ارمغان آورده است که به شبکهی برق صنعتی دسترسی ندارند. کمپرسورهای پرتابل به طور متداولی کمپرسور دیزلی نامیده میشوند و همچنان محبوبترین سوخت این ماشینآلات همین مادهی نفتی است.
اگرچه جایگزینهای الکتریکی برای کمپرسور دیزلی وجود دارد، اما با موانع عملیاتی روبرو هستند و در پروژههای ساختمانی، معدنی و هر سایت کارگاهی دورافتادهای سوخت دیزل یا گازوئیل حرف اول را میزند.
چرا گازوئیل در کارهای سنگین بر بنزین ارجحیت دارد؟
برتری گازوئیل بر بنزین و دیگر سوختهای جدیدتر به اختصار در جدول زیر آمده است.
۱. مزیت گشتاور
ماشینآلات سنگین برای جابجایی بار، بالا رفتن از سربالاییها یا کار با تجهیزات دیگر به نیروی کششی عظیمی نیاز دارند. موتورهای دیزلی حداکثر گشتاور خود را دورهای موتور بسیار پایینتری در مقایسه با موتورهای بنزینی به دست می آورند. این زور زیاد در دور پایین امکان انجام بی دردسر کارهای سنگین را بدون فشار به موتور و تعویض مکرر دنده در اختیار راننده یا اپراتور قرار میدهد.
برای مثال قویترین موتور بنزینی ۸ سیلندر موتور F350 فورد مدل ۲۰۲۵ است که گشتاوری معادل ۴۸۵ پوند-فوت دارد. این رقم معادل ۶۵۷/۵ نیوتن متر است. این خودرو نمونهی مشابه دیزلی هم دارد؛ این خودرو ۱۲۰۰ پوند فوت یا ۱۶۲۷ نیوتن متر تولید میکند!
۲. بازدهی زیر بار
سوخت دیزل چگالتر است و در هر لیتر ۱۵ تا ۲۰ درصد انرژی بیشتری در مقایسه با بنزین دارد. نسبت تراکم بالاتر موتور نیز بر این مسئله بیفزایید تا موتور گازوئیلی در تبدیل سوخت به کار مفید بازدهی به مراتب بهتری ارائه دهد. این برتری هنگامی چشمگیر خواهد بود که موتور زیر بار سنگین کار کند. موتورهای گازوئیلی در تستهای واقعی یدککشی و حمل بار ۲۰ تا ۳۰ درصد مصرف سوخت بهتری در مقایسه با مشابه بنزینی دارند. تریلی که از استانبول تا تهران و بالعکس بار میبرد توقفهای کمتر برای سوختگیری و هزینههای عملیاتی و نگهداری کمتر در بلندمدت را بسیار دوست خواهد داشت.
تریلی یکی از وسایل نقلیه تجاری جادهای است که ترکیب یک کشنده با تریلر حامل محموله متصل به انتهای آن میباشد. برخلاف کامیون، تریلر متصل شده به کشنده توسط یک گیره بکسل، قابل جدا شدن میباشد که از اینرو، با توجه به ابعاد مختلف تریلرها، طول تریلیها میتواند مقادیر مختلفی را اختیار کند.
تفاوت تریلی و کامیون در چیست؟ برخلاف کامیون، در تریلی تریلر حامل محموله با گیره بکسل به کشنده متصل شده است. این مسئله امکان حمل تریلرها با طول مختلف را فراهم میآورد.
۳. عمر مفید و دوام بالا
کمپرسورهای دیزلی با کمپرسورهای کارخانهای چه فرقی دارند؟ علاوه بر تفاوت سوخت دیزلی با انرژی الکتریکی، این ماشینآلات سختجانتر و مقاومتر ساخته میشوند. بدنههای مستحکم و مقاوم در برابر آسیب از جمله ویژگیهای آنهاست.
دوام در ساخت و ساز و معدن اصلی غیرقابل چشمپوشی است. موتورهای دیزلی با قطعات سنگینتر و مستحکمتری مانند میللنگهای فولادی فورج شده طراحی میشوند تا فشارهای شدید سیکل احتراق تراکمی و تنشهای ناشی از کار پیوسته و سنگین را تحمل کنند. موتورهای دیزلی اگر درست نگهداری شوند ۸۰۰ هزار تا ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار کیلومتر و گاهی بیش از آن! عمر میکنند. آیا خودروی بنزینی شما تا این حد عمر کرده است نام آن را در کامنتها بنویسید.
مزیت اصلی کمپرسور دیزلی در مقایسه با کمپرسور برقی در آن است که اولی سوخت خود را حمل میکند. کمپرسور دیزلی ممکن است برای مدتی طولانی در مکانی دور افتاده در گردنههای کوهستانی کار کند، اما کمپرسور برقی دائم به منبع الکتریسیته ۶۳ تا ۱۲۵ آمپر وصل و چسبیده است.
آیا نمیتوان کمپرسور برقی را با کمک ژنراتور گازوئیلی به کار انداخت؟
مگر دیوانهایم؟ خب گازوئیل را در کمپرسور دیزلی میریزیم تا کار کند.
موتورهای جدید کاترپیلار با حرف C در ابتدای آنها شناخته میشوند و جدیدترین آنها C32B برای دوام بیشتر بازطراحی شده است. در دورهای که اکثر تولیدات صنعتی برای عمر کوتاهتر و خرابی زودتر طراحی میشوند تا مشتری مجدد بازگردد، کاترپیلار از بلوک چدنی مستحکمتر، سطوح یاتاقان پهنتر و دیگر جزئیات برای تحمل بارهای بیشتر در تجهیزات سنگین استفاده کرده است. ماشینآلاتی که در جادهها و دوردست کار میکنند، ریسک خرابی و در راه ماندگی بالایی دارند که باید با کیفیت و استحکام مدیریت شود.
نقطه ضعف بنزین چیست؟
درست است، موتورهای بنزینی قیمت اولیهی پایینتری دارند و در خودروهای سبک پاسخ دریچه گاز سریعتری ارائه میدهند؛ اما آنها برای نیازهای بدون وقفه و پرفشار ماشینآلات سنگین طراحی نشده اند. موتورهای بنزینی در دورهای بالا گشتاور کمتری تولید میکنند. گشتاور پایینتر به معنای زحمت بیشتر، افزایش سایش، تنش و کاهش بازدهی سوخت است.
سوختهای جدیدتر چطور؟
سوختهای جایگزین جدیدی در دست توسعه هستند که از جملهی آنها میتوان به سوخت هیدروژنه، متان و آمونیاک اشاره کرد که همگی آلایندگی کمتری هم دارند. نقطه ضعف جدی آنها چیست؟ چگالی انرژی
- باتری یون لیتیومی چگالی انرژی در حدود ۱/۶ مگاژول بر کیلوگرم دارد.
- گازوئیل چگالی انرژی در حدود ۴۶ مگاژول بر کیلوگرم دارد.
گازوئیل به ازای هر کیلوگرم ۲۸ برابر انرژی بیشتری در مقایسه با باتریها ذخیره میکند. اگر قصد جایگزینی خروجی روزانهی موتور گازوئیلی با موتور الکتریکی را داشته باشید، پکیج باتری آنقدر بزرگ و سنگین خواهد بود که عملا ماشین دیگر حرکت نخواهد کرد.
چالش بکارگیری کمپرسور اسکرو برقی
کمپرسورهای برقی آلایندگی صفر داشته و تا ۵ دسیبل کمصداتر از کمپرسورهای دیزلی هستند. اما چند مانع اساسی کار را سخت کرده است:
- تامین برق: بیشتر کارگاهها برق ۳۲ آمپر دارند که برای راهاندازی کمپرسور اسکرو برقی بزرگ با ظرفیت کامل کافی نیست.
- محدودیت در حرکت: کمپرسورهای پرتابلی که از باتری بهره میبرند سنگینتر، گرانتر و دارای سیکل کاری محدودتری هستند. یعنی نیازمند استراحتند.
- ایمنی محل کار: کمپرسورهای برقی نیازمند کابلکشی پیچدرپیچ هستند که محیط کار را شلوغ و خطرناک میکند.
- کسی از بازنشستگی کمپرسور دیزلی حمایت نمیکند: حتی اروپاییها هم حساسیتی بر کمپرسور دیزلی و گازوئیل آن ندارند.
واقعیت اقتصادی؛ کورسوی برتری کمپرسور برقی
راهاندازی و عملیات کمپرسور برقی ۷ مترمکعب بر دقیقه در مقایسه با مدل مشابه دیزلی تا ۳۵ درصد هزینهی کمتری در ساعت برای کارفرما در پی دارد. اما این مزیت در مقابل نقاط ضعف آن، بخصوص اگر به برق صنعتی دسترسی ندارید، گم میشود.
آینده و تغییرات تدریجی
صنعت همواره به سمت جایگزینی پیش میرود. شرکت اطلس کوپکو اولین کمپرسور پرتابل اسکرو با باتری در جهان را معرفی کرده است. کمپرسور B Air اطلس کوپکو آلایندگی محلی صفر و عملکرد بیصدا داشته و برای کار داخل شهر مناسب است. این قبیل کمپرسورها در سایتهای کارگاهی که به برق شبکه دسترسی دارند مورد استقبال قرار خواهد گرفت، اما در آیندههای نزدیک یا میانمدت، گازوئیل و کمپرسور دیزلی همچنان پرقدرت حاضر خواهد بود.
