از اتوبان تهران-قزوین که گذر میکنید تصویری از کارخانهی سیمان آبیک را در ذهن حک خواهید کرد که از سمت راست لولهای از روی جاده عبور کرده و به سمت چپ که کارخانه قرار دارد میرسد.
اغراقی شایسته است که بگوییم کارخانه سیمان ماشین هوای فشردهی غول پیکری است. کوههایی از گرد و پودر در تمام مراحل تولید سیمان با کمک هوای فشرده در حال جابجایی هستند. این عملیات نه با فن هوا، بلکه با کمک شبکهی گستردهای از سیستمهای پنوماتیکی فعالیت کرده، مواد را حرکت داده و فرآوری میکند.
شبکهی پنوماتیکی کارخانجات سیمان متشکل از لولهکشی هوای فشرده و دمندههاست که از هوا برای کارهای ضروری استفاده میکند. چرا؟ چون هم مواد اولیهی این کارخانه و هم محصولات نهایی آن همگی پودرهایی ریز هستند. نقالههای مکانیکی برای جابجایی این مواد و محصول ناکارآمد است و گرد و غبار ایجاد خواهد کرد. گرفتگی نتیجهی بدیهی انتقال مواد اولیه یا سیمان با نقالهی مکانیکی است اما هوای فشرده محملی انعطافپذیر، آببندی شده و مداوم فراهم میکند.
تاسیس کارخانه سیمان آبیک به ۱۳۴۸ خورشیدی بازمیگردد. واحد اول در ۱۳۵۲ و با ظرفیت اسمی ۳۵۰۰ تن و واحد دوم با ظرفیت اسمی ۴۰۰۰ تن کلینکر در روز در سال ۱۳۵۸ به بهرهبرداری رسیدند. در نیمه دوم سال ۱۳۸۸ واحد اول با ظرفیت اسمی روزانه ۸۵۰۰ تن در روز بهینهسازی شد.
وظایف هوای فشرده در کارخانه سیمان
حمل و نقل پنوماتیک: بزرگترین مصرف هوای فشرده در کارخانجات سیمان به این کاربرد اختصاص یافته و ۴۰ درصد از توان سیستمهای فشار ضعیف را شامل میشود. هوای فشرده پودر سیمان را از میان لولهها و از سیلوهای ذخیره به مراحل مختلف فرآوری میفرستد. انتقال با هوای فشرده از گرفتگی جلوگیری کرده و خط تولیدی روان ارمغان میاورد.
هوادهی و سیالسازی سیلو: برای جلوگیری از فشردگی و گرفتگی پودرها در سیلوها، هوا از کف دمیده شده و در نتیجهاش مواد همچون مایع رفتار میکند. چنین موادی به راحتی و یکنواخت از سیلو خارج میشوند.
احتراق کوره: دیر یا زود باید به آن اشاره میکردیم. کورهی عظیمی که مواد خام را به کلینکر تبدیل میکند، برای احتراق خود به حجم عظیمی از هوای فشردهی مداوم نیاز دارد. جریان هوا دمای کوره را در حدی نگاه میدارد که واکنش شیمیایی اصلی رخ دهد.
کنترل گرد و غبار و تمیزکاری: مشابه با دیگر صنایع، ولی بسیار بیشتر. کارخانجات سیمان به شدت گرد و غبار تولید میکنند.
هوای فشرده نیروی سیستمهای جت ضربهای را تامین میکند تا کیسههای فیلتر در غبارگیر ضربه زده و گردوغبار انباشته تکانده شود.
کارخانجات سیمان صوفیان در سال ۱۳۴۵ تاسیس و با قدمتی بالغ بر ۵۰ سال دارای دو خط تولید با ظرفیت ۷۰۰۰ تن کلینکر در روز می باشد.
کارخانجات سیمان صوفیان تبریز
ضروریات هوای فشرده در کارخانه سیمان
کارخانجات سیمان از انواع کمپرسورها و بلوئرها بهره میبرند.
۱. دقت در محاسبه فشار و هوادهی: اگر کمپرسور فشار قویتری برای نیاز به فشار کم استفاده کنید، آن فشار را با شیر فشارشکن تضعیف خواهید کرد. هر ۱ بار کاهش فشار این چنینی ۷ درصد مصرف انرژی بیشتر خواهد داشت. کارخانجات سیمان جدیدتر از دمندههای اسکرو و بسیار کارآمدی برای عملیات فشار ضعیف و نیازمند حجم هوادهی بالا همچون حمل و نقل و هوادهی مواد استفاده میکنند. بلوئر یا دمندههای اسکرو در مقایسه با نسخههای قدیمیتر روتس ۳۰ درصد کارآمدتر هستند.
۲. هوای بدون روغن و کارخانه سیمان؟ برای هوادهی سیلو و بستهبندی نهایی سیمان بایستی هوای فشرده کاملا عاری از روغن باشد. هرگونه آلودگی روغنی کیفیت محصول را تخریب کرده و عملکرد تجهیزات را تضعیف میکند.
سهم تقریبی بخشهای مختلف کارخانه سیمان از مصرف هوای فشرده؛ در صورت مدیریت صحیح
هوای فشرده همیشه گرانترین تاسیسات کارخانجات است. در صنعتی که سوخت دیزل یا الکتریسیته ۳۰ تا ۳۵ درصد هزینههای عملیاتی را شامل میشود هر مترمکعب هوای هدررفته به سود نهایی آسیب میرساند.
بهبودهای سادهای همچون تغییر سیستمهای کنترلی و تغییر سایز کمپرسورها به بهینهسازی سیستم هوای فشرده و صرفهجویی منتهی میشود. مصرف هوای فشردهی کارخانه سیمان پس از ممیزی تا ۶۰ درصد امکان کاهش دارد.
