قطارهای باری سالانه حجم عظیمی از مواد اولیه و محصولات نهایی را جابجا میکنند. در نگاه اول فناوریهای هوای فشرده و ماشین آلات کمپرسور هوا به کار راه آهن نخواهند آمد، اما کمپرسورها برای عملکرد مناسب و ایمن قطارها نقش موثری ایفا میکنند.
محیط کاری سیستمهای ریلی شرایطی دشوار دارد و برای نصب و عملیات کمپرسور با مشکلاتی از جمله فضای محدود،شرایط آب و هوایی متنوع، گرد و غبار و آلودگی محیطی، لرزش و شوک مکانیکی، نیاز به عملیات پیوسته و کمترین امکان توقف برای سرویس و تعمیرات روبرو هستیم. با این حال کمپرسورها تقریبا در تمام بخشهای عملیات ریلی، چه روی قطار و چه در ایستگاهها، حضور دارند.
کاربرد هوای فشرده روی قطار
روی قطار سیستمهای هوای فشرده چندین عملکرد کلیدی را برای لوکوموتیو و واگن فراهم میکند:
۱. کارکرد روان و سریع درهای قطارهای مسافربری اهمیت ویژهای دارد و در شرایط اضطراری نیز عملکرد مناسب آن کلیدی است. در برخی از واگنهای باری نیز از سیستمهای پنوماتیک برای درها استفاده میشود.
۲. سیستم ترمز قطار با کمک هوای فشرده کار میکند. هر واگن مخزن هوای فشردهی جداگانه دارد تا ایمنی افزایش یابد. در قطارهای مدرن ترمزها به صورت پیشفرض فعال است، برای حرکت قطار اپراتور با بکارگیری هوای فشرده ترمز را آزاد میکند و برای توقف جریان هوادهی تغییر کرده و ترمز دوباره درگیر میشود.
۳. در سیستم تعلیق قطار، هوای فشرده به تثبیت و پایداری واگنها و ایجاد حرکتی نرم کمک کرده و باعث افزایش راحتی مسافران میشود.
۴. در قطارهای برقی هوای فشرده به یاری پانتوگراف آمده و کمک میکند تا پانتوگراف با سیم بالای سر تماس پایدار را حفظ کرده و جریان برق آن تامین شود.
نقش هوای فشرده در ایستگاههای راهآهن
کمپرسورها نه تنها در خود قطار، بلکه در ایستگاههای آن نیز نقش مفیدی دارد. کنترلهای پنوماتیک برای باز و بسته کردن شیرها و سیستمها و همچنین سیستمهای هوای فشرده در عملیات بارگیری و تخلیه نقش دارد. مشابه با سایر امور صنعتی کارهای تعمیر و نگهداری و همچنین تمیزکاری با هوای فشرده انجام میشود و رنگآمیزی واگنها نیز مشابه با خودروسازی از هوای فشردهی اویل فری بهره میبرد.
در برخی کاربردهای خاص از هوای فشرده برای ایجاد فشار مثبت در واگنهای حامل مواد شیمیایی یا نفتی استفاده میکنند. مخازن تحت فشار در واگنهای تانکری برای حفظ فشار پایدار داخل مخزن،جلوگیری از ورود اکسیژن یا آلودگی، افزایش ایمنی و کاهش خطر نشتی یا انفجار،جلوگیری از تبخیر مواد فرار، حفظ کیفیت محصول در طول حمل و نقل و تسهیل فرآیند تخلیهی بار کاربرد دارد.
در بسیاری از کاربردهای ریلی کیفیت هوای فشرده نیز اهمیت دارد. برای مثال در عملیات رنگآمیزی همانطور که گفته شد از هوای خشک و بدون رطوبت استفاده میشود و نیز سیستمهای تحت فشار باید عاری از آلودگی باشند. از آنجایی که تجهیزات این سیستم در شرایط سخت محیطی کار میکنند، استفاده از فیلترها، درایرها و سیستمهای خنککنندهی کارآمد ضروری است.
