انتقادنامه: حُسن تسلا و ایلان ماسک عیان است و همه‌جا هم جار زده میشود، بد نیست به انتقادات منصفانه و کارشناسی وارد بر تسلا رودستر بپردازیم و بعد جادوی فنی آن را از نظر بگذرانیم:
ایلان ماسک مهندس نیست، مدیر خوبی برای مهندسان است. او ۹ سال قبل نسل اول رودستر را معرفی کرد و از خریداران پیش‌پرداخت را دریافت کرد تا سال ۲۰۲۰ آنها را تحویل دهد. نسل اول رودستر هیچگاه تحویل داده نشد و اخیرا تازه بدهی ۵۰ هزار دلاری تسلا به خریداران اولیه پس داده شد.
رودستر نسل اول مدعی صفر تا صد یک ثانیه ای بود که هرکسی با خودرو آشنایی تخصصی داشته باشد میداند:
صفر تا صد یک ثانیه را نمیتوان از خودرو درآورد. از نظر فیزیکی اصطکاک لاستیک خودرو اجازه‌ی گذر از این مرز را نخواهد داد. مشکل موتور قوی یا دانش مهندسی نیست، اتومبیل‌رانی درگ این حقیقت را به طور واضحی نمایش میدهد. در سال‌های اخیر گروهی دانشگاهی خودرویی کوچک را برای این منظور و عبور از مرز فیزیکی یک ثانیه‌ای طراحی کردند.
راه‌حل گذر از صفر تا صد یک ثانیه: فن بسیار بزرگی خودرو را به زمین فشار میدهد و بعد لاستیک‌ها شروع به چرخش میکنند. پس راه‌حل گذر از این مرز نیز شناخته شده بود و حتی به طور عملی گروهی دیگر اثبات کرده بودند. تسلا از همین روش برای رودستر نسل دو استفاده کرده است.
مهندسان اسپیس ایکس با ساخت پیشرانه‌های موشک‌های سنگین، ریکاوری موشک و نشاندن آن بر روی زمین وزن بزرگ نمایش روز گذشته را بر دوش داشته اند. آنها به ماسک گفته‌اند «خواست او کار دشواری نیست، برای ملق زدن ماشین پیشرانه یا Thrusterها را بر روی آن نصب کرده و برنامه‌ریزی میکنیم که هرکدام چه زمانی چه نیرویی تولید کند. این در مقایسه با کاری که با راکت‌ها و نشاندن موشک‌های سنگین انجام دادیم سختی یک دهمی دارد.»
Thrusterها در نقاط دقیق بر روی خودرو نصب شده‌اند و برنامه‌ریزی شده است که هرکدام در چه زمانی و با چه نیروی بایستی Push کند تا خودرو یک ملق زده و روی زمین بنشیند. این خودرو همین یک کار را فقط میتواند انجام دهد. یک ملق و یک نشستن و امکان زدن ملق دیگری ندارد. خودرو با Thruster نمیتوان فروخت و در شرایط فروش مدل‌های رودستر ۲ نیز آمده است.
رودستر نسل دوم تشابهی نیز با رودستر نسل اول دارد که یاداور تلخی برای خریداران سابق است. برای سفارش سه مدل Rocket، Thrust و Performance وجود دارد که در ادامه‌ی مطلب معرفی خواهند شد، قیمت نهایی آنها معلوم نیست، چون ارزش سخت‌افزار مورد نیاز برای ساخت آن خودروها معلوم نیست. پیش‌خرید‌کنندگان بایستی ۵ هزار دلار امروز و تا ۱۰ روز ۲۵۰ هزار دلار به تسلا بدهند تا در لیست قرار گیرند که آیا ۲۰۲۸ تحویل بگیرند یا مانند رودستر ۱ ناامید شوند.
و اما مهندسی و جادوی داستان:
تسلا با قدرت هوای فشرده هرگز غریبه نبوده و تمام کارخانجات آن بر سیستم توزیع هوای فشرده سوار است. بکارگیری هوای فشرده‌ی فشار قوی برای پیشرانش خودرو هم چیز جدیدی نیست، در حقیقت پروژه‌ای کاملا شکست خورده محسوب میشود.
خودروهای هوای فشرده را ۳ مشکل چگالی انرژی فاجعه‌بار، ناکارآمدی ترمودینامیکی و نبود زیرساخت‌های ضروری از پای درآورد.
آنچه در تسلا رودستر نسل دوم، ابرخودروی برقی جدید است بکارگیری پیشرانه‌های گازی سرد و سیستم مکش زیر بدنه با الهام از فناوری هوافضاست. در حقیقت تسلا ۲۴ مهر ۱۴۰۵ دو کار بازاری خاص انجام داد:
۱ – تسلا به دنبال تولید خودروی انبوه با این تکنولوژی نیست. پس دغدغه‌ی زیرساخت، هزینه یا حتی ایمنی را ندارد.
۲ – انفجار تبلیغاتی و پامپ قیمت سهام گروه شرکت خودروسازی تسلا متعاقب این رونمایی اجتناب‌ناپذیر است. در زمانه‌ای که چشمان ما به ویدیوهای هوش مصنوعی عادت کرده‌اند،از قضا رونمایی از ویدیویی که در لحظه‌ی اول هوش مصنوعی به نظر برسد ولی واقعی باشد دوپامین دوچندانی در مغز ما ترشح خواهد کرد.
چطور سهام تسلا از مجموع سهام تمام خودروسازان جهان که ۱۰ها برابر آن فروش دارند گرانتر است؟ به جز نمایش‌های این‌چنینی که قیمت سهام را بالا و حبابی نگاه میدارند، کار هوشمندانه‌ای که تسلا یا اپل کرده‌اند ری‌برند شرکت‌های تولید خودرو و موبایل است.
تسلا دیگر شرکت خودروساز نیست، یک شرکت تکنولوژی است.
اپل شرکت موبایل‌ساز نیست، یک شرکت تکنولوژی است.
سیستم پیشرانه اصلی؛ همکاری تسلا و اسپیس‌ایکس
مهمترین ویژگی رودستر بسته‌ی اسپیس‌ایکسی است که بر روی آن سوار شده و در نگاه اول نیز کاملا یاداوری موشک‌های چندبارمصرف و مکانیسم فرود آنهاست.
این خودرو از احتراق سوخت بهره نبرده و از هوای فشرده فوق‌العاده پرفشار در مخازن ذخیره بهره میبرد. این گاز، کاملا مشابه با سیستم کنترل واکنش در مرحله‌ی بالایی موشک سنگین فالکون ۹، از مسیر نازل‌ها به سرعت تخلیه شده و نیروی رانش را ایجاد میکند.
۹ یا ۱۰ پیشرانه‌‌ی تعبیه شده در اطراف و کف بدنه به مخازن کامپوزیتی COPV متصل است که هرکدام محتوی هوای فشار قوی تا ۱۰ هزار پوند بر اینچ مربع یا PSi است. ۱۰ هزار PSi چقدر است؟ ۶۸۰ اتمسفر
مخازن فیبر کربن کامپوزیتی در ساختار بدنه توزیع شده و فضای پشت صندلی‌های عقب را نیز اشغال میکند. این سیستم نه تنها به تقویت شتاب کمک میکند، که در دستیابی به صفر تا ۱۰۰ در ۰/۶ ثانیه انجامیده مشهود است، بلکه ۴ تا ۵ برابر نیروی چسبندگی یا گریپ لاستیک‌ها را تامین میکند که کنترل وضعیت در هوا برای پیچ، رول و کاهش سرعت فرود را میسر میکند.
خودروسازان و مردم معمولی چه ایلان ماسک را دوست داشته باشند چه نداشته باشند، چه این خودرو عملیاتی باشد چه ماکت و پروتوتایپ، او این را ساخته است. ما نساختیم، تویوتا نساخته، BYD هم هنوز نساخته است. عدم آسیب به خودرو در فرود، کنترل خودرو در شتاب وحشتناک موشک و سلامت آن بر روی زمین در حرکت و فرود نشانی از اعجاب مهندسی است. حتی اگر ۵۰ درصد نمایش هم واقعی باشد، باز هم اعجاب مهندسی آنجاست. چرا لذت تماشا را با حسودی بر خود زهر؟
فن‌های مکش زیر بدنه برای کمک آیرودینامیکی کار میکنند
رودستر برای دستیابی به امکان رانندگی وارونه و عملکرد در پیچ‌ها ا سیستم فن توربو الکتریکی پرقدرتی در دیفیوزر عقب استفاده میکند. ناحیه‌ی کم‌فشار یا خلا نسبی در زیر شاسی با بکارگیری این فن و هوای پرسرعتی که از زیر بدنه خارج میشود شکل میگیرد.
در تماشای ویدیوهای تسلا و حرکت آن بر روی جاده‌ای که در نهایت سقف آن رو به زمین قرار میگیرد، چسبندگی ماشین به کف جاده را مشاهده میکنید که حاصل نیروی رو به پایین لحظه‌ای تا ۲G یا دو برابر گرانش زمین است.
در نمایش واقعی تسلا شتاب صفر تا ۹۷ کیلومتر بر ساعت را در حدود ۰/۸۱ ثانیه ثبت کرد. این خودرو همچنین مانورهایی از جمله بالا رفتن از رمپ منحنی، چرخش در هوا و پریدن از روی خودروهای دیگر را انجام داد. حداکثر سرعت هدف برای رودستر نسل دوم ۳۷۰ کیلومتر بر ساعت و قسمت مشکوک ماجرا بُرد مسافت ۴۸۰ کیلومتری آن است. تسلا ظرفیت دقیق باتری و قدرت موتورها را بیان نکرده است، اما خودروی برقی باتری‌های سنگینی دارد و مخازن هوای فشرده و این همه بار اضافی، چه کیلوگرم اضافه چه تکنولوژی و تجهیزات تکمیلی، امکان دستیابی به مسافت ۴۸۰ کیلومتری را دور از ذهن می نماید.
محدودیت ها؟
محدودیت همیشه وجود دارد. تسلا هنوز بسیاری از سفارشات سال ۲۰۲۰ خود را که بسیاری از ثروتمندان پیش‌خرید هم کردند در ۲۰۲۶ تحویل نداده و طبیعی و بدیهی است که برای نمایش پروتوتایپ و ایجاد هایپ از نسخه‌ی ساده و کارآمدی بهره برده باشد.
مدت پرواز کاملا به مقدار گاز فشرده‌ی ذخیره شده در مخازن وابسته است و چنین محدودیتی سیستم را پس از تخلیه به وزنی مرده تبدیل خواهد کرد. خودروی نمایشی از راه دور و بدون راننده کنترل میشد که حقیقتی ساده را برملا میکند:
زمان واکنش انسان برای مدیریت عملیات پیچیده‌ی مورد نیاز برای دستیابی به کنترل وضعیت در هوا کافی نیست. شاید لازم باشد یکی از آن چیپ‌های نورالینک ماسک را نیز پشت گوش خود نصب کنیم تا رانندگی این خودرو را بر عهده داشته باشیم. در ضمن سیستم پرواز در نسخه‌ی راکت صراحتا اعلام شده که برای استفاده در جاده‌های عمومی نیست!
