آنچه استارتاپی کوچک در سال ۱۸۷۳ بود، اکنون غولی صنعتی و جهانی است که ساخت و ساز و تولید مدیون آن است. تعداد کمی از شرکتها تاریخچه و اکنونی موفق به غنای اطلس کوپکو دارند.
شرکت اطلس کوپکو در فوریهی ۱۸۷۳ در استکلهم سوئد و با نام سادهی اطلس شروع به کار کرد. شرکتهایی هستند که در شروع کار شانس دارند و اطلس نیز از این گروه بود؛ اولین پروژهی بزرگ این شرکت تامین تجهیزات برای راهاهن دولتی سوئد بود و نقشی کلیدی در ساخت تا بهرهبرداری این شبکهی ریلی ایفا کرد.
قرن بیستم با قرنهای قبل از آن تفاوت جدی داشت. صنعت در قرن گذشته رشدی انفجاری داشت و متعاقب آن حوزهی فعالیت اطلس نیز گسترش داشت. در سال ۱۹۰۱ این شرکت تولید ابزارهای پنوماتیک یا بادی را آغاز کرد و این سرآغاز راهی بود که اطلس کوپکو را بدان میشناسیم: پیشتاز تکنولوژی بادی، گسترش دهندهی مرزهای آن و شرکتی که یکتنه استفاده از تکنولوژی هوای فشرده را فراگیر کرد.
اطلس کوپکو از دهه ۱۹۷۰ میلادی به طور جدی به دنبال گسترش بینالمللی بود. این شرکت در مواجهه با رکود اقتصادی و افزایش هزینهها بازار آسیا را هدف قرار داد. در سال ۱۹۸۳ اولین مجوز کار در چینی را به دست آورد و امروز یک سوم عملیات آن متمرکز بر آسیاست.
در سال ۱۹۰۵ اطلس اولین کمپرسور هوای سیار یا پرتابل خود را با موتور احتراق داخلی به بازار عرضه کرد که امکان بکارگیری این تکنولوژی را برای مکانهای دورافتاده و فاقد الکتریسیته میسر ساخت. بسیاری از کسانی که با تاریخچهی اطلس کوپکو آشنا هستند آگاهند که این شرکت پیش از ۱۹۵۰ میلادی با نام اطلس دیزل شناخته میشده است. اطلس دیزل خود حاصل ادغام شرکت اطلس با شرکت دیزلز موتورز بود. دیزلز موتورز تولیدکنندهی موتورهای دریایی و ثابت دیزلی بود.
تولد اطلس کوپکو
در جریان جنگهای جهانی اول و دوم صنعت در خدمت جنگ قرار گرفت و این تمرکز پیشرفتهای چشمگیری را در زمینههای خاصی به ارمغان آورد. پس از جنگ جهانی دوم اما دیگر کسب و کار موتورهای دیزلی سودآوری خود را از دست و شرکت اطلس دیزل در ۱۹۴۸ تولید آن را متوقف نمود و بر قابلیت ممتاز و مزیت رقابتی خود تمرکز کرد. در اثر این تغییر استراتژیک که اطلس دیزل بر ابزارهای پنوماتیک، کمپرسورها و تجهیزات حفاری متمرکز میشد نیاز به تغییر نام و برند نیز احساس شد.
اطلس کوپکو در ۷۰ کشور حضور واقعی و در ۱۸۰ کشور خدماتدهی دارد. بیش از ۹۷ درصد کارکنان اطلس کوپکو خارج از سوئد کار میکنند و این شرکت در حدود ۲۰ کشور کارخانجات تولید دارد.
اطلس کوپکو ترکیبی از نام اولیهی اطلس با مخفف عنوان زیرمجموعهی تولیدی و بلژیکی این شرکت است. شرکت بلژیکی زیرمجموعه شرکت تجاری پنوماتیک یا Compagnie Pneumatique Commerciale نام داشت.
یک سال بعد اطلس کوپکو نخستین کمپرسور دیزلی پرتابلی که کاملا هواخنک کار میکرد را به جهان عرضه کرد. حذف نیاز به کولر آبی کار در محیط خشن و سختی چون معادن را بهبود بخشید. تا این زمان تمامی کمپرسورهای پرتابل و دیزلی نیز با تکنولوژی پیشامد تولید هوای فشرده، یعنی کمپرسور پیستونی، طراحی و ساخته میشدند. دههی ۱۹۵۰ شاهد جهشی فنی بود: کمپرسور اسکرو ساخته شد.
کمپرسور اسکرو ماشینی است که از دو روتور نر و ماده داخل محفظهای فولادی برای فشردهسازی هوا استفاده میکند. این روتورها در حقیقت محورهایی مجهز به مارپیچهای فولادی هستند که هوا را حسابی میچلانند و از سوی دیگر با سرعت و فشاری بیشتر بیرون میدهند. مزیت اصلی کمپرسور اسکرو تعداد قطعات متحرک کمتر آن در مقایسه با کمپرسور پیستونی است.
اولین دستگاه کمپرسور اسکرو در سال ۱۹۵۵ به معدنی سوئدی تحویل شد و تا سال ۱۹۵۸ طراحی و ساخت کمپرسور اسکرو دیزلی پرتابل نیز به سرانجام رسید. این فناوری بدون شک ستون و بنیان بسیاری از پیشرفتهای پس از آن بود. همچنین در سال ۱۹۶۷ اولین کمپرسور اسکرو دیزلی پرتابلی که بدون روغن یا اویل فری کار میکرد نیز تولید شد.
قوام اطلس کوپکو
دههی ۱۹۷۰ میلادی دورهای از رکود جهانی بود. با وجود این اطلس کوپکو دورانی از رشد استراتژیک را تجربه کرد. مشهور است که از شوماخر قهرمان بنام اتومبیلرانی پرسیدند چطور برنده میشود و او گفت سر پیچها که دیگران ترمز میگیرند من گاز میدهم. اطلس کوپکو در دههی ۱۹۷۰ با گسترش سبد محصولات و خریداری چندین شرکت پیشرفتی استراتژیک داشت و نیز بازاری عظیم و دستنخورده در آسیا را هدف قرار داد. استراتژی خرید، توسعه و بینالمللیتر شدن اطلس کوپکو تا امروز یعنی سال ۲۰۲۶ میلادی نیز ادامه داشته است. اطلس کوپکو از جملهی شرکتهای جسور جهانی نیز شناخته میشود. این شرکت از معدود شرکتهایی بوده که در دوران تحریم جهانی ایران با کشور ما کار کرد و از جانب وزارت خزانهداری امریکا نیز توبیخ شد.
رکود دههی ۷۰ میلادی به مجموعه آشفتگیهای اقتصادی این دهه گفته میشود. ترکیبی از رویداد مختلفی همچون پایان نظام برتون وودز، شوکهای نفتی و سیاستهای ناکام اقتصادی این رکود را رقم زد و در پی آن ایالات متحده نیز ۳ رکود جداگانه را تجربه کرد. رکود ملایم ۱۹۷۰، رکود شدید ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۵ که ناشی از بحران نفتی بود و با سقوط ۴۰ درصدی بازار سهام همراه شد و رکود ۱۹۸۰ که شوک نفتی انقلاب ایران و سیاستهای انقباضی فدرال رزرو آن را تشدید کرد.
امروز اطلس کوپکو شرکتی چندملیتی با چهار حوزهی تخصصی است: تکنیک کمپرسور، تکنیک خلا، تکنیک صنعتی و تکنیک برق. محصولات و خدمات نوآورانهی اطلس کوپکو پاسخگوی نیازهای ۱۸۰ کشور از مشتریان است.
اطلس کوپکو در تاریخ ۱۵۰ سالهی خود همه جا حاضر بوده است. تجهیزات اطلس کوپکو در ساخت سد اسوان مصر، جابجایی معابد ابوسمبل و حتی حفاری برای کشف گونهی جدیدی دایناسور در استرالیا تا بدانجا کاربری داشته است که این دایناسور به افتخار اطلس کوپکو آتلاسکوپکوسور نامیده شد. حتی تجهیزات حفاری اطلس کوپکو در حفاریهای زندان اوین در اوایل انقلاب اسلامی سال ۵۷ نیز حاضر بود. حفاریهایی که البته به کشف هیچگونه سیاهچالهای ختم نشد ولی نشانگر آن است که اطلس کوپکو هیچگاه شانه خالی نمیکند. اطلس کوپکو گاز میدهد.
