تحلیل شرکت کمپرسور کایزر، تولیدکنندهی آلمانی سیستمهای هوای فشرده که عموما در کنار اینگرسولرند و اطلس کوپکو به عنوان یکی از ۳ ستون این بازار شناخته میشود، دورهی کاملی از آموزش مدیریت زنجیره تامین است. کایزر محصول خوبی میسازد، اما مدیریت زنجیره تنها معطوف به این نیست، کمپرسور کایزر کسب و کاری مبتنی بر ارزش ارائه شده، کنترل استراتژیک بر اکوسیستم و لجستیک جهانی شکل داده است.
ماژولار و استاندارد
چرا سازندهی کمپرسور باید تا این اندازه به ماژولار بودن، استاندارد سازی، موجودی انبار، خدمات محلی و قطعات یدکی اهمیت بدهد؟ چون کمپرسور نه تنها یکی از ماشینآلاتی است که توان خواباندن خط تولید را دارد، بلکه عضوی از سلسله تصمیمات زنجیره تامین است. کمپرسور را نمیتوان جدای از زنجیرهی تامین آن دانست.
کایزر بخش قابل توجهی از استراتژی محصولات خود را بر پایه پلتفرمها، قطعات استاندارد و سیستمهایی که قابلیت سر هم بندی داشته باشند بنا کرده است. این ویژگی مزیت اقتصادی کمپرسورسازی کایزر است: به جای اینکه هر دستگاه ماشینی منحصر به فرد باشد و از صفر ساخته شود، میتوان محصولات مختلفی را از مجموعه نسبتا محدودی از قطعات استاندارد سر هم کرد.
پلتفرم ثابت – محصولات متنوع – تیراژ بالا – قدرت خرید بهتر – هزینه تامین بهتر و در نهایت سرویس سادهتر، اینها مزایایی است که کایزر از دریچهی استانداردسازی کسب کرده است. به ویژه وقتی بدانیم در سطح جهانی سازندگان کمپرسور تنها فروشندهی آن نیستند، بلکه متعهد به ارائهی خدمات، پشتیبانی و قطعات یدکی برای آن کمپرسور هم میشوند. در سالهای تحریمی اخیر در صنعت ایران بسیار تجربه شده است که کل کارخانه، کل خط تولید کارخانه برای کمبود یک قطعه کوچک ۱۰ میلیون تومانی خوابیده است. استراتژی امثال کایزر بر آن است که این قطعات سالها بعد هم همچنان تامین شود (از نقاط ضعف اطلس کوپکو که به عمد و مکرر قطعات را بازآرایی کرده و شماره فنی آنها را تغییر میدهد). جایی در انبار موجود باشد، حمل شده و شناسایی شود (بارها برای شناسایی تطابق یک قطعهی اطلس کوپکو با کمپرسور به مشکل خوردهایم، این مسئله بخصوص در تطابق ایرند کمپرسور مسئلهساز است، قطعهای بسیار گرانقیمت که نیازمند سفارش و تامین حسابشده است).
اطلس کوپکو در مقایسه با کایزر در حقیقت مسیر وابستهسازی و حذف هدفمند قطعات یدکی کهنهتر از چرخه را پیش گرفته است تا بیشتر مشتریان برای دریافت خدمات متکی بر خود اطلس کوپکو بوده و امکان نصب قطعات یدکی از تکنسینهای متفرقه دریغ شود، مسئلهای که در ایران ضروری است و البته دههها کار با ماشینآلات اطلس کوپکو و گذشتهی ریشهدار شعبهی آن در ایران مشکلات را حل و فصل کرده است.
دو کمپرسور قیمت یکسانی دارند، یکی شبکه خدمات گستردهای داشته و قطعات آن به راحتی پیدا میشود اما دیگری هر بار که قطعهی نسبتا کوچکی خراب میشود باید آن را از کشورهای دیگری تامین کنید، لجستیک بخشی از هزینهی واقعی خرید کمپرسور است.
دو مسئله که سازندگان کمپرسور به طور همزمان در زنجیرهی تامین با آن مواجهند کدام است؟
سازندگان کمپرسور به طور همزمان بایستی دو مسئله را حل کنند که یکی زنجیرهی تامین تولید و دیگری زنجیرهی تامین خدمات پس از فروش است. مسئلهی نخست به تامین و رساندن موتورهای دیزلی و الکتریکی، بیرینگ، تجهیزات الکترونیکی، فولاد، روتورها، شیرها و سایر قطعات با هزینه و زمان بهینه به کارخانه است تا فعل تولید انجام شود.
مشکل دوم رساندن فیلترها، سپراتورها، کیتهای سرویس، شیرها، کنترلرها و سایر قطعات به دست مشتریانی است که سالها از معامله با آنها میگذرد. تجهیزات هوای فشرده به توقف تولید بسیار حساسند. قطعهای ۱۵ میلیون تومانی میتواند کل تجهیزات کمپرسور ۴۰ میلیاردی و خط تولید و تولیدات چندین هفتهی یک کارخانه را فشل بگذارد. ارزش اقتصادی آن قطعه دیگر ۱۵ میلیون تومان نیست.
تفاوت زنجیره تامین اطلس کوپکو و کایزر
کایزر مدل زنجیره تامین متمرکز و یکپارچهای دارد. بخش مهم و اصلی تولید و طراحی کمپرسورها در آلمان و در کوبرگ و گرا متمرکز است. ارتباط نزدیک تولید، لجستیک و فناوری تولید از تاکیدات جدی شرکت کایزر است. در مقابل اطلس کوپکو در مقیاسی بسیار بزرگتر، با ساختاری غیرمتمرکز و جهانی کار میکند.
در بخش خدمات پس از فروش هم همین قاعده کم و بیش برقرار است. کمپرسور کایزر مرکز توزیع و انبار اتوماتیک قطعاتی دارد که شرکت از آن با عنوان هاب ارسال سریع قطعات به نقاط مختلف جهان یاد میکند، اما اطلس کوپکو شبکهی خدماتی در مقیاس جهانی با تکنسینهای آموزشدیده دارد. در گذشته با مدل آیسپک آشنایی داشتید؟ آیسپک مجموعه فروشگاههای بستنیفروشی در ایران بود که امتیاز واگذار میکرد و مغازههای مختلف آن درجهای از استقلال را داشتند، در دهههای اخیر اطلس کوپکو به آن سمت حرکت کرده است و حتی در همین ایران هم پس از رفع موقتی تحریمها به چندین شرکت مختلف امتیاز نمایندگی در حوزههای مختلف خود را واگذار کرد، البته موقتی که با بازگشت مجدد تحریمها فورا لغو شدند. ولی کایزر در سراسر ۲۰ سال گذشته هرگز چنین کاری نکرده است. کایزر به نظارت صددرصدی بر شعب خود شناخته میشود و چنین سازوکاری سختگیرانهتر است.
هر مدلی بر زنجیره تامین مزایا و معایب خود را دارد، مدل متمرکز کنترل، هماهنگی و استانداردسازی را بهبود میبخشد و شبکه گسترده نزدیکی به مشتری را به ارمغان میآورد.
۳ نکته کلیدی از زنجیره تامین کمپرسور کایزر
کمپرسور کایزر به سمتی حرکت کرده است که محصول نهایی، یعنی هوای فشرده، و نه صرفا کمپرسور هوا، را میفروشد. این شرکت با مدل تاسیسات هوای فشردهی سیگما یا Sigma Air Utility اقدامی جدید و جالب انجام داده است:
- به جای آنکه مشتری کمپرسور بخرید و همهی هزینههای نگهداری، تعمیرات و مصرف انرژی را بر عهده بگیرد، کایزر مالکیت تجهیزات را برای خود حفظ کرده و مشتری صرفا بابت هوای فشردهای که استفاده میکند بر حسب مترمکعب هزینه میپردازد. کایزر نصب، بهرهبرداری، نگهداری و نظارت بر عملکرد کمپرسور را بر عهده دارد.
- این مدل دینامیک زنجیره تامین را به شدت به تغییر وادار میکند. معاملهای یکباره به جریان درآمدی بلندمدت و پیوسته تبدیل میشود. مزیت آن برای مشتری همراستایی انگیزهی تولیدکننده با مشتری است. تولیدکننده مایل است تجهیزاتی باکیفیت، کممصرف و مطمئن عرضه کند که سودآوری خودش نیز به آن بستگی دارد.
- زنجیره تامین کایزر سطح بالایی از کنترل استراتژیک، مدیریت هزینه و تاباوری را بهینه کرده است.
- تمامی شرکتهای زیرمجموعه و تابعهی کایزر شدیدا کنترل میشوند و بالای ۸۵ درصد مبادلات آنها درون شبکهی خود کایزر رخ میدهد.
- کایزر با غولهای تکنولوژی ارتباطات از جمله اس ای پی و دویچه تلکام برای راهحلهای الکترونیکی، اینترنت اشیا و کنترل تجهیزات خود همکاری میکند.
