کمپرسور اسکرو برخلاف بسیاری از ماشین آلات دیگر بسیار به جهت چرخش حساس است. این کمپرسورها برای چرخش در تنها یک جهت طراحی شده اند و حتی چند ثانیه چرخش در جهت نادرست صدمات جبران ناپذیری را به همراه خواهد داشت.
از جملهی عواقب چرخش اشتباه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. خرابی مکانیکی سریع: روتورها با فاصلههای بسیار دقیقی طراحی شده اند. چرخش معکوس باعث برخورد روتورها با یکدیگر یا به بدنهی کمپرسور شده و خرابی تماس فلزات ایجاد خواهد شد.
۲. از بین رفتن روغنکاری کمپرسور: پمپ روغن به جهت چرخش وابسته است و چرخش معکوس جریان روغن را متوقف میکند. قطعی جریان روغن کمپرسور منجر به داغی بیش از حد و قفل قطعات داخلی خواهد بود.
۳. مشکل فشار داخلی: کمپرسور گاز فشار پایین را مکیده و گاز فشار قوی را به بیرون تخلیه میکند. این پروسه معطوف به جهت چرخش صحیح است و در چرخش معکوس شیرهای یکطرفهی داخلی درست کارد نمیکند و اجزایی همچون تکیهگاههای روتورها میشکند.
به چه روشهایی میتوان جهت چرخش کمپرسور اسکرو را چک کرد؟
الکتروموتور و المنت کمپرسور درون پوستهای بسته قرار دارند و برای تست جهت چرخش می بایست از روشهای غیرمستقیم که متکی بر مشاهدهی چشمی نیستند بهره ببریم:
۱. توصیه میشود از توالی سنج فاز استفاده کنید:
قبل از روشن کردن، حتما قبل از روشن کردن کمپرسور، با کمک توالی سنج جهت توالی فازهای برق ورودی را بررسی کنید. سازندهی کمپرسور جهت صحیح توالی فازهای ورودی، ساعتگرد یا پادساعتگرد، را مشخص میکند.
۲. روش تست لحظهای یا بامپ تست – این روش تنها به کارشناسان خبره و مسلط توصیه میشود:
- کمپرسور را برای تنها یک لحظهی کوتاه روشن و بلافاصله خاموش کنید.
- جهت چرخش فن خنککنندهی موتور یا کوپلینگ را مشاهده کنید. این جهت بایستی با جهت چرخش حک شده بر روی بدنهی کمپرسور مطابقت داشته باشد.
- به فشار سمت مکش توجه کنید: اگر چرخش صحیح باشد فشار مکش بلافاصله کاهش می یابد. اگر فشار ثابت مانده و یا افزایش یافت کمپرسور در حال چرخش معکوس است و فورا باید متوقف شود.
تغییر جهت چرخش کمپرسور اسکرو
برای تغییر جهت چرخش موتور سه فاز کافیست تا جای دو فاز از سه فاز برق ورودی را عوض کنید:
۱. برق را قطع کنید: دستگاه را از برق جدا کرده و قفل کنید.
۲. دو فاز را جابجا کنید: در جعبهی ترمینال اصلی یا کنتاکتور راهانداز جای دو سیم فاز، مثلا L1 و L2 را با هم عوض کنید.
- در استارترهای ستاره مثلث حتما فازها را در سمت ورودی، قبل از انشعاب به کنتاکتورهای اصلی و مثلث، جابجا کنید.
- در استارترهای پارت وایند (Part-Wind) هر دو سیم یک جفت را با هم جابجا کنید.
۳. دوباره تست کنید: برق را وصل کرده و با تست لحظهای مطمئن شوید که جهت چرخش با پیکان روی بدنه هماهنگ است.
هشدار برای مانیتور فاز
برخی کمپرسورها دارای محافظ فاز هستند. اما توجه داشته باشید که اگر موتور سیمپیچی مجدد شده باشد ممکن است این اتصالات داخلی معکوس شده باشد. در این حالت توالی سنج فاز جهت صحیح را نشان میدهد اما موتور معکوس میچرخد. در چنین الکتروموتورهایی همیشه جهت چرخش صحیح را با مشاهدهی مستقیم فن یا کوپلینگ و مقایسه با پیکان روی بدنه تطبیق دهید.
نکات تکمیلی و استثنائات
در برخی از مدلهای کمپرسور اسکرو این ماشین با شافت عبوری طراحی شده است که در هر دو جهت ساعتگرد و پادساعتگرد کار میکند. در این موارد حتما دفترچهی راهنما را بررسی کنید. همچنین نکات گفته شده معطوف به کمپرسور اسکروست و در کمپرسورهای پیستونی چرخش معکوس آسیبی نداشته و تنها کار فشردهسازی انجام نمیشود.
