راهنمای راهاندازی کمپرسور اسکرو
راه اندازی صحیح کمپرسور اسکرو برای اطمینان از عملکرد، بازدهی و سلامت دستگاه ضروری است. تولیدکنندگان مختلف کمپرسور اسکرو از اطلس کوپکو تا کمپایر روشهای استانداردی را برای بهترین عملکرد صنعتی توصیه میکنند که در ادامه با بهرهگیری از آنها فرآیندی گام به گام خواهد آمد.
مرحلهی یک: بررسیهای اولیه و ایمنی پیش از راهاندازی
اطمینان از ایمنی و آمادگی سیستم کمپرسور اولویت کاری است.
۱. ایمنی: منبع اصلی برق را قطع و قفل کنید. به این دو عمل در اصطلاح لاک آوت و تگ آوت گفته میشود. مطمئن شوید که سیستم کاملا خالی از فشار و فشار آن برابر با صفر PSI است. همچنین بهتر است که کمپرسور سرد و خنک شده باشد تا از خطرات روغن داغ یا سطوح داغ بر حذر باشیم.
۲. بازدید فیزیکی:
- هرگونه براکت و محافظی که برای جابجایی وصل شده را از روی کمپرسور و موتور آن بردارید.
- ابزارآلات، قطعات یدکی همچون فیلتر و هرگونه جسم خارجی دیگر را از داخل یا اطراف دستگاه بردارید.
- کلیهی اتصالات منجمله شیلنگها و فیتینگها را از نظر نشت روغن، نشت هوا و سایر آسیبدیدگیها بررسی کنید. نشتی روغن و نشتی هوای فشرده دو عامل اصلی در مشکلات عظیم کمپرسور است.
۳. بررسی سطح روغن: سطح روغن را که در شیشه قابل مشاهده است چک کنید. این مقدار باید در محدودهی توصیه شده باشد. توجه داشته باشید که اکنون دستگاه خاموش و سرد است و سطح روغن متناسب با آن علامتگذاری میشود. روغن کم باعث آسیب فوری به هنگام استارت میشود.
مرحلهی دو: اولین استارت و مراحل اصلی راهاندازی کمپرسور
پس از بازرسیهای مرحلهی یک، اکنون زمان انجام کارهای اصلی برای راهاندازی کمپرسور و اولین استارت است.
۱. اتصال برق و بررسی جهت چرخش کمپرسور اسکرو
- برق اصلی دستگاه را وصل کنید. اگر کنترل خطای توالی فاز برق یا Power Phase Sequence داد فورا برق را قطع کرده و دو فاز از فازهای ورودی برق را جابجا کنید.
- برای اطمینان از صحت جهت چرخش کمپرسور اسکرو از توالیسنج هم میتوانید استفاده کنید.
- برای اطمینان قطعی از صحت جهت چرخش آزمایش لحظهای یا بامپ تست انجام دهید. دکمهی استارت را فشار دهید و سپس فورا دکمهی استاپ اضطراری یا Emergence Stop را بزنید. جهت چرخش موتور را از دریچهی کوچک روی پنل مشاهده کنید. جهت چرخش حتما باید با فلش روی بدنهی کمپرسور مطابقت داشته باشد.
اخطار: اگر جهت چرخش کمپرسور اسکرو اشتباه باشد توقف با دکمهی استاپ معمولی دیر خواهد شد. برای جلوگیری از آسیب جدی به المنت کمپرسور فورا دکمهی Emergency Stop را فشار دهید. توجه داشته باشید کمپرسور اسکرو برخلاف کمپرسور پیستونی، که چندان به این مسئله حساس نیست، در صورت جهت چرخش نادرست آسیب سهمگین خواهید دید.
۲. استارت و مانیتورینگ اولین دور کار
- هرگونه شیر ایزوله که روی خط خروجی هوای فشرده نصب شده است را باز کنید تا هوا از کمپرسور به سوی مخزن یا سیستم مصرف جریان یابد.
- دکمهی روشن یا ON کمپرسور را بزنید. کمپرسور در ابتدا به صورت بدون بار یا آنلود کار میکند.
- کمپرسور سالم پس از چند ثانیه تاخیر به طور خودکار به حالت زیر بار یا لود رفته و فشار افزایش می یابد.
- در چند دقیقهی اول به دقت صداها و لرزش غیرعادی را زیر نظر داشته باشید. هرگونه سروصدای نامعمول مانند تق تق یا نمودی از سایش را یادداشت کنید. در این هنگام که کمپرسور زیر بار است هم تمامی آببندیها و اتصالات را به دنبال نشتی روغن یا هوای فشرده چک کنید.
۳. تنظیمات نهایی کمپرسور اسکرو
دمای کاری
اگر از کمپرسورهای آبخنک یا واترکولد استفاده میکنید شیر برگشت آب خنک کننده را بایستی تنظیم کنید. همواره هدف ما دستیابی به دمای خروجی پایدار است. این دما مطابق با دفترچهی راهنما و بین ۶۵ تا ۸۵ درجه سانتیگراد توصیه شده است. کمپرسورهای هواخنک یا ایرکولد نیازی به تنظیم دستی دما ندارد.
تنظیمات فشار کمپرسور
مقادیر تنظیم شدهی فشار که از کارخانه و برای حدود پایین و بالای آن اعمال شده است معمولا برای دستگاه مناسب بوده و با شرایط اظهار شده بر روی پلاک کمپرسور هماهنگی دارد. در صورت نیاز طبق دفترچهی راهنما این مقادیر را بررسی نموده و تغییر دهید.
عملکرد پیوسته
اگر مشکلی مشاهده نشد، کمپرسور برای بار اول باید حداقل ۴ ساعت به طور پیوسته زیر بار کار کند. در این مدت تمامی فشارسنجها، دما و فشارها را کنترل کنید تا مطمئن شوید پایدار و در محدودهی نرمال هستند.
مشکلات احتمالی؛ راهحلهایی برای مشکلات راهاندازی کمپرسور اسکرو
تنظیمات کمپرسور اسکرو – مشروح و تکمیلی
علاوه بر تنظیمات اولیه پارامترهایی برای عملکرد بهینه و سلامت کمپرسور اسکرو اهمیت دارد که در زیر به آنها پرداخته ایم:
۱. تنظیم دقیق فشارهای قطع و وصل کمپرسور
- فشار قطع یا کات آوت: بالاترین فشاری که کمپرسور به آن رسیده و سپس خاموش یا از زیر بار خارج میشود را فشار قطع میگویند. این مقدار را حداکثر ۰/۵ تا ۱ بار بالاتر از حداکثر فشار مورد نیاز سیستم تنظیم کنید.
- فشار وصل یا کات این: پایینترین فشاری که کمپرسور دوباره زیر بار میرود. معمولا این فشار را ۱ تا ۲ بار پایینتر از فشار قطع تنظیم میکنند.
- توجه و دقت: هرگز فشار قطع را بالاتر از حداکثر فشار اسمی کمپرسور تنظیم نکنید. این عمل شیر اطمینان را فعال کرده و برای کمپرسور آسیب جدی به همراه دارد.
- اختلاف فشار یا به یاد فیزیک دبیرستان ΔP: اگر اختلاف فشار میان فشارهای قطع و وصل خیلی کم باشد و مثلا در حدود ۰/۵ بار تنظیم شده باشد، کمپرسور مرتب استارت و استاپ میکند. این فرآیند اصطلاحا چرخهی کوتاه یا Short-Cycling نامیده میشود که منجر به داغی موتور و خرابی زودهنگام المنت میشود.
۲. تنظیم حالات آنلود و لود کمپرسور اسکرو
- فشار بدون بار یا آنلود: این فشار را برابر با فشار قطع تنظیم کنید. وقتی سیستم به این فشار رسید کمپرسور دیگر فشرده نکرده و موتور در حالت بدون بار میچرخد.
- فشار زیر بار یا لود: کمی بالاتر از فشار وصل تنظیم کنید. منظور از کمی بالاتر حدود ۰/۲ بار بالاتر است. وقتی فشار سیستم به این نقطه رسید کمپرسور دوباره زیر بار میرود و فشردهسازی انجام میشود.
- حداقل زمان بدون بار: مطمئن شوید که کمپرسور حداقل ۳۰ ثانیه در حالت بدون بار یا آنلود بماند. زمان بدون بار کوتاه باعث کف کردن روغن و هدررفت انرژی است.
- در اصطلاحات دقت کنید. ذهن ما ناخوداگاه به واژگان آنلود و آفلود که به ترتیب به انگلیسی Onload و Offload است پناه میبرد. اما در کار با کمپرسور اینطور نیست. برای زمانی که زیر بار است و فشردهسازی انجام میشدهد از واژهی لود به اختصار از Loaded یا Load استفاده شده و برای زمانی که زیر بار نیست و موتور بیبار میچرخد واژهی آنلود با دیکتهی Unload به معنای عاری از لود را داریم. البته واژگان آفلود و آنلود تقریبا هممعنا هستند.
۳. تایمرهای هوشمند برای ذخیرهی انرژی
- تایمر توقف خودکار یا استاپ اتومات: کمپرسوری که بیش از مدت معینی، که برای مثال در حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه تنظیم میشود، بی بار بماند باید به طور کامل خاموش شود. این تایمر را در کنترلر پیدا کرده و فعال کنید.
- حالت دوگانهی کنترلی یا Dual Control: برخی کنترلرهای کمپرسور اسکرو دو حالت پیشفرض دارند که عبارت است از استارت-استاپ و لود-آنلود. برای مصرف متغیر از حالت اول و برای مصرف ثابت از حالت دوم استفاده کنید.
۴. دمای عملیاتی کمپرسور اسکرو
دمای معمول برای کار کمپرسور اسکرو روغنی در رنج ۷۰ تا ۹۰ درجه سانتیگراد است. برای دمای پایین آلارم یا زنگ هشدار را روی ۵۵ درجه سانتیگراد تنظیم کنید. دمای پایینتر از این باعث میعان رطوبت در روغن و شروع خرابکاری میشود. میعان رطوبت در روغن کمپرسور مساوی با تخریب روانکاری و زنگزدگی است.
آلارم دمای بالا یا هشدار را بر روی ۱۰۵ درجه سانتیگراد تنظیم کنید. در دماهای ۱۱۰ تا ۱۱۵ درجه سانتیگراد کنترلر باید فرمان توقف اضطراری یا Emergency Stop را صادر کند. فن خنککنندهی کمپرسور را در مدلهای کمپرسور هواخنک برای حفظ دمای فعال و روشن در محدودهی ۷۵ درجهی سانتیگراد و دمای خاموش در محدودهی ۶۵ درجهی سانتیگراد تنظیم کنید.
۵. فشار روغن کمپرسور و افت فشار در فیلترها
افت فشار در فیلتر روغن یا همان ΔP فیلتر به اختلاف فشار قبل و بعد از فیلتر روغن کمپرسور گفته میشود. این اختلاف اگر به ۱/۵ تا ۲ بار برسد فیلتر گرفته و باید تعویض شود. برای فیلتر هوای ورودی نیز اگر خلا در ورودی فیلتر از رقم منفی ۰/۰۵ بار بیشتر شد فیلتر کثیف است.
در کمپرسورهای بزرگ پمپی برای روانکاری پیش از شروع به کار در نظر گرفته شده که اصطلاحا پمپ پیشروانکار یا Pre-lube نامیده میشود. اطمینان از فشار کافی روغن پیش از استارت موتور اصلی اهمیت داشته و این فشار باید در حدود ۱/۵ بار باشد.
۶. شیر اطمینان یا Safety Valve
شیر اطمینان باید ۵ تا ۱۰ درصد بالاتر از حداکثر فشار کاری تنظیم شده باشد. این به این معناست که برای سیستم کمپرسور اسکروی ۱۰ بار شیر اطمینان را روی ۱۰/۵ تا ۱۱ بار تنظیم میکنیم.
۷. افتر کولر و تخلیهی میعانات
شیر تخلیهی تایمردار را به گونهای تنظیم کنید که هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه یک بار و به مدت ۲ تا ۳ ثانیه برای تخلیهی آب تجمیعی کف مخزن باز شود. زمان تنظیمی تابعی از رطوبت محیط است. در صورتی که سیستم از شیر تخلیهی بدون اتلاف یا Zero-loss بهره میبرد نیازی به تنظیم نیست، فقط گاهی عملکرد صحیح آن را چک کنید.
۸. تنظیمات شبکه – برای سیستمهای چند کمپرسوری
چند کمپرسور که به مخزنی مشترک متصل باشند سیستمی چند کمپرسوری را تشکیل میدهند. این سیستم بایستی به گونهای تنظیم شود که یکی از کمپرسورها کمپرسور اصلی و باقی فرعی باشند. در ادبیات فنی انگلیسی اصطلاحا از این کمپرسورها به ترتیب با عناوین کمپرسور ارباب و کمپرسورهای برده یاد میشود. فشار کمپرسورها حتما باید به صورت پلکانی* تنظیم شود تا از روشن شدن همزمان کمپرسورها جلوگیری کرده و مصرف انرژی بهینه شود.
* تنظیم پلکانی فشار = Pressure Band Stagger
مثال: کمپرسور ۱: محدودهی ۶/۵ تا ۷/۵ بار- کمپرسور ۲: محدودهی ۶ تا ۷ بار و کمپرسور ۳: محدودهی ۵/۵ تا ۶/۵ بار.
