در کشورهای دیگر که از یارانههای پنهان انرژی بیبهرهاند، بخش عمدهی هزینهی هوای فشرده برق مصرفی کمپرسور است که ۷۰ تا ۸۰ درصد کل خرج کمپرسور را شامل میشود. در ایران نیز رفته رفته و با اعمال تعرفههای جدید هزینهی برق به طور قابل توجهی افزایش خواهد داشت. برای مصرفکنندگان صنعتی بزرگ مقررات جدید از سال ۱۴۰۶ به اجرا درخواهد آمد و بخشی از برق مصرفی آنها با قیمت صادراتی گاز طبیعی تنظیم شده، تطبیق داده خواهد شد. تعرفهی برق صنعتی از ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز حدود ۴۵ درصد افزایش به طور میانگین افزایش داشته که در برخی از بخشها به ۶۰ درصد نیز رسیده است. افزایش ناگهانی قیمت برق و حاملهای انرژی در ایران مسبوق به سابقه است و به تازگی خبر بنزین ۸۷ هزارتومانی در جایگاههای کرمانیها توجهها را به خود جلب کرد. همینطور در سال ۱۳۹۹ مطابق خبری از برق نیوز برق صنعتی برای پالایشگاهها بیش از ۲/۵ برابر افزایش قیمت خورده بوده است.
مصوبات این جلسه شامل محاسبه وجوه مازاد دریافتی از صنایع به عنوان اعتبار، پیگیری قضایی موضوع عطف به ماسبق شدن از طریق دیوان عدالت اداری، ممنوعیت دریافت هزینه ترانزیت از خریداران برق در بورس (به ویژه مشترکان زیر یک مگاوات)، و بازنگری در تعرفه سال ۱۴۰۵ با توجه به افزایش حدود ۴۵ درصدی آن (معادل ۱۴۴۲۰ ریال به ازای هر کیلووات ساعت) و اعتراض صنایع بود. دنیای اقتصاد
گرانی قیمت برق صنعتی و سوخت دیزل یا گازوئیل مصرفی کمپرسور دیزلی در چشمانداز کوتاهمدت یا ماکسیمم میانمدت کارخانجات و کارگاههای معدنی راهسازی بایستی مدنظر قرار گیرد.
روش محاسبهی هزینهی برق کمپرسور هوا
- توان ویژهی کمپرسور خود را تعیین کنید. این عدد نشاندهندهی میزان مصرف برق کمپرسور برای تولید مقدار مشخصی از هوای فشرده است. توان ویژه برخلاف قدرت الکتروموتور، حجم هوادهی یا دبی هوای فشرده خروجی و فشار کاری از جمله ارقامی نیست که بر روی پلاک کمپرسور نصب شود. برای درک این رقم بایستی به مشخصات فنی کتابچه کمپرسور مراجعه کرده و یا از فرمول زیر و راهکاری که در پُست توان ویژه آموزش داده شده استفاده کنید:
توان ویژه کمپرسور = توان مصرفی به کیلووات تقسیم بر دبی هوای خروجی به مترمکعب بر دقیقه - تعرفهی برق مصرفی خود را پیدا کنید. قیمت هر کیلوواتساعت برق مصرفی کارخانه یا کارگاه شما بسته به تعرفهی آن بخش متغیر است و از آن آگاهید. آخرین قبض پرداختی را بررسی کرده یا برای دریافت نرخ کنونی با شرکت برق منطقه تماس بگیرید. فرمول محاسبهی هزینهی برق مصرفی کمپرسور به شکل زیر خواهد بود:هزینه = توان کمپرسور به کیلووات ضربدر قیمت برق به ازای هر کیلوواتساعت ضربدر ساعت کارکرد کمپرسور
برای نمونه کمپرسور ۳۷ کیلوواتی که ۵/۵ مترمکعب بر دقیقه هوای فشرده تولید میکند و تعرفه برق صنعتی ۲۰ هزارتومانی به ازای هر کیلووات ساعت هزینهی ساعتی برق مصرفی کمپرسور را برابر با ۷۴۰ هزار تومان تخمین خواهد زد.
به نظر میرسد در حال حاضر بالاترین تعرفه قراردادی برای برق صنعتی واحدهای صنعتی دو هزار و هشتصد و هشتاد و چهار تومان و مختص واحدهای پالایشگاهی و پتروشیمی با قدرت قراردادی 1 مگاوات و بیشتر است. برای چنین واحدهایی هر کمپرسور ۲۰۰ کیلوواتی برابر با پانصد و هفتاد و پنج هزار تومان ساعتی خرج برق صنعتی خواهد داشت. این کمپرسور ۲۰۰ کیلوواتی اگر در واحد پالایشگاهی برای ۲۰ هزار ساعت کار کند احتمالا حدود ۱۰ میلیارد تومان خرج روی دست کارفرما، در طول ۳ سال کار سه شیفت خواهد گذاشت.
با توجه به روند رو به رشد قیمتها و ضرورت بهینهسازی هزینهها در واحدهای صنعتی، رفته رفته اهمیت راندمان کمپرسور، توان ویژه و مدیریت بهینهی این تجهیزات افزایش خواهد یافت. بسیاری از صنایع ایران در سالهای اخیر نشتی هوای کمپرسور، تعمیرات و سرویس به هنگام، نگهداری دقیق و کمهزینه از جمله تعویض و آنالیز روغن کمپرسور، بررسی لولهکشی برای حذف نشتیها و آموزش اپراتورها را پشت گوش انداختهاند. گرانی هزینهی مصرف برق از جمله عواملی خواهد بود که صنعت ایران برای مدیریت بهینهی هزینههای خود گامهایی جدی بردارد. البته که رفع تحریمها، امکان مبادلات بینالمللی و خرید بهترین کمپرسورهای روز دنیا و کاهش قیمت ارز از جمله عواملی خواهد بود که حرکت به سوی صنعت بهینه را روانتر خواهد ساخت.
فراتر از برق
اگرچه در کشورهای پیشرفته قیمت برق عامل اصلی و غالب ۸۰ درصدی در هزینههای نگهداری و حتی خرید کمپرسور هواست، اما کل هزینهی سیستم هوای فشرده نیازمند تصویری جامعتر است:
- هزینهی سرمایهگذاری که قیمت خرید اولیهی کمپرسور و بازگشت سرمایه است. همچنین کمپرسور خریداری شده ۱. ارزش فروش مجدد و ۲. هزینه سالیانه استهلاک خواهد داشت.
- نگهداری و تعمیرات که شامل سرویسهای دورهای، قطعات یدکی و هزینهی تعمیرات است که در سالهای اخیر سر به فلک کشیده است.
- تلفات انرژی که در نتیجهی ناکارآمدی سایر تجهیزات یا فرسودگی به کارفرمایان تحمیل میشود. کمپرسور هوای قدیمی، که قریب به اتفاق کمپرسورهای صنعت و حتی بازار ایران از آن جمله اند، تا ۴۰ درصد بیشتر از کمپرسورهای مدرن و کارآمد انرژی مصرف میکند. این مصرف انرژی در باک کمپرسور دیزلی که روزانه گازوئیل خریداری میکند هم چشمگیر خواهد بود. همچنین نشت هوا در شبکهی توزیع از دیگر هزینههای پنهان ولی قابل توجه محسوب میشود.
هزینهی واقعی هر ساعت هوای فشرده در ایران رقمی است که مختص هر دستگاه و به طور جداگانه محاسبه میشود مهمترین عامل در حال حاضر افزایش تعرفهی جاری برق صنعتی است که از جانب سیاستگذار و دولت در افق میانمدت تبیین شده است. در حال حاضر اگرچه اروپاییان ۷۰ تا ۸۰ درصد هزینهی کل طول عمر کمپرسور را ذیل هزینهی انرژی طبقهبندی میکنند اما در ایران هرگز چنین نیست و در افق ۱۰ ساله نیز چنان نخواهد شد. به سادگی، اگر امروز یک دستگاه کمپرسور نو ZT 145 اویل فری اطلس کوپکو در ایران ۳۲ میلیارد تومان قیمت میخورد و در صورت خرابی ایرند کمپرسور جایگزین آن نیز تا ۷ میلیارد هزینهبر خواهد بود، کدام برق مصرفی میتواند با این خرجها رقابت کند؟
