اکثر کمپرسورهای دیزلی نه به دلیل سن بالا، که به موجب غفلت از کار می‌افتند. غفلتی تدریجی پشت موتوری در حال کار با باکی پر خوابیده است که تفاوت میان دستگاهی که پس از ۸ هزار ساعت از کار میفتد و دستگاهی که ۱۵ هزار ساعت هم پشت سر میگذارد را رقم میزند. هیچکدام از هفت گامی که در ادامه خواهد آمد کار شاقی نیست، ولی اثر مرکبی دارند و عمر طولانی را ضمانت میکند.
۱. مخزن هوا را هر روز تخلیه کنید.
هوای فشرده رطوبت غلیظ تولید کرده و آن آب در مخزن میماند. خوردگی از داخل به بیرون قاتل بی‌صدایی است که غالبا از آن غافل هستید. مخزن ضعیف قرار نیست تعمیر شده و در فرآیند نگهداری هزینه داشته باشد؛ این مخزن تحت فشار بوده و ترکیدگی آن قریب‌الوقوع است. شیر تخلیه را در پایان هر شیفت باز کرده و آب را خارج کنید، سپس شیر را دوباره ببندید. در حالیکه تعویض مخزن معطلی سفارش و دو روز کار و هزینه دارد، تمام این عملیات تنها ۲ دقیقه طول خواهید کشید.
۲. همانقدر که روی تنفس خود حساس هستید، به ورودی هوا اهمیت دهید.
فیلتر هوای کثیف عملکرد را خفه کرده و داخل موتور را میسابد. هیچ تعویض روغنی این خرابی را جبران نخواهد کرد. در کارگاهی پر از گرد و غبار، ذرات ساینده از المنت فیلتر گرفته عبور کرده و وارد محفظه‌ی احتراق میشود. این ذرات آستر سیلندر و رینگ پیستون را جوری میسابد که گویی سنگ زده باشید. المنت فیلتر را روزانه بررسی کرده و با هوای فشرده تمیز کنید تا موعد تعویض برنامه‌ریزی شده برسد.
مشابه همین روند را برای فیلتر ورودی کمپرسور خود هم در نظر داشته باشید، هوای ورودی اگر گرفتگی داشته باشد دستگاه داغ‌تر شده و برای دستیابی به خروجی سابق زور بیشتری میزند.
۳. روغن درست و تمیز
در اینجا رعایت دو قاعده ضروری است: روغن موتور را طبق بازه‌ای که سازنده گفته است و در شرایط سخت، مثلا سندبلاست، زودتر از موعد عوض کنید. همچنین از روغن مناسبی استفاده کنید که برای سرویس دیزل فرموله شده است. گرانروی اشتباه یا روغن با گرید بنزین نمیتواند بار دوده و فشارهای میل‌‌بادامک را تحمل کند و سایش سایش دقیقا در بدترین نقاط ممکن رخ خواهد داد. موتور دیزلی کارخانه‌ی تولید دوده است و وظیفه‌ی اصلی روغن تعلیق این ذرات است تا به لجن تبدیل نشود. اگر لجن شکل بگیرد مسیرها را مسدود و یاتاقان‌ها را تشنه میگذارد.
بدیهی است که برای خود کمپرسور از روغن کمپرسور بدون پاک‌کننده غیرصابونی و نه روغن موتور استفاده کنید. روغن خودرویی رسوبات کربنی بر روی سطوح کلیدی پمپ بر جای میگذارند.
۴. به گرم کردن و خنک کردن احترام بگذارید
ورزش کرده باشید میدانید که گرم کردن و خنک کردن یک حقیقت محض است. موتور دیزلی مشابه با عضلات انسان شوک را دوست ندارد. چند دقیقه کار در جا قبل از بارگذاری فشار روغن در نواحی توربو و قطار سوپاپ را به سطح مناسب میرساند. همچنین پس از یک روز کاری سخت درجا کار کردن پیش از خاموشی از گرمای بیش از حد موتور جلوگیری میکند. گرمای بیش از حد باعث تبدیل روغن موجود در یاتاقان‌های توربو به کک است.
روزی پنج دقیقه گرم کردن و خنک کردن هزاران ساعت به طول عمر دستگاه شما خواهد افزود. اپراتوری که گرم نکرده و خنک نمیکند از خرابی توربو در ۶ هزار ساعت هم متعجب خواهد شد.
۵. سیستم خنک کننده را مثل یک عقاب زیر نظر داشته باشید
اعضای سیستم خنک کننده را مرتبا با هوای فشرده باد بدهید. این عمل به ویژه در محیط‌های کاری پر گرد و غبار و سندبلاستی اهمیت دارد که رادیاتورها و کولرهای کثیف دلیل شماره‌ی یک خاموشی کمپرسور در روزهای داغ است. سطح و کیفیت مایع خنک کننده را بررسی کرده و توجه داشته باشید که:
مایعات خنک کننده افزودنی‌های حیاتی برای جلوگیری از اسیدی شدن و خورندگی دارد. مایع خنک‌کننده‌ای که این افزودنی‌هایش را از دست داده باشد اسیدی شده و شروع به خوردن موتور از درون میکند. در موتور دیزلی چه سرد کار کنید چه داغ کار کنید سایش تسریع میشود و سیستم خنک کننده آن دوست شماست که شرایط عملیاتی را در بازه‌ی باریک میان این دو حفظ میکند.
۶. محافظت سیستم سوخت در برابر آلودگی و آب
انژکتورهای سوخت دیزل با تلورانس‌هایی در حد میکرون سر و کار دارند. ذرات ساینده‌ای که از فیلتر بگذرند انژکتور و پلانجر پمپ را خراش داده و قدرت را تضعیف میکند. تخریب پلانجر و انژکتور همچنین بر مصرف سوخت بیشتر اثر داشته و در نهایت فاکتور خرابی را شما خواهید پرداخت. آیا فکر میکنید آن هزینه با هزینه‌ی تعویض چند عدد فیلتر برابر خواهد کرد؟
مرتب سپراتور آب را تخلیه کنید، فیلتر سوخت را طبق برنامه تعویض کرده و درپوش سوخت را هنگام سوختگیری تمیز و بسته نگاه دارید. اگر در سایت کارگاهی دورافتاده‌ای کار میکند بهتر است ذخیره‌سازی سوخت را نیز به طور خوبی تمیز نگاه دارید.
۷. شیر اطمینان را بررسی کنید و واقعا حلقه را بکشید.
مرگ و زندگی اینجاست: قبل از روشن کردن کمپرسور حلقه‌ی شیر اطمینان را بکشید تا مطمئن شوید آزادانه کار میکند. ۲ ثانیه زمان میبرد. اگر گیر کرده آن را تعویض کنید و این کار را به بعد موکول نکنید.
شیر اطمینان معیوب به افزایش فشار می انجامد و افزایش فشار مخزن را میترکاند. هیچ برنامه‌ی تعمیر و نگهداری و هزینه‌ای نمیتواند زمان را به عقب برگرداند.
اثر مرکب
هیچکدام از این هفت مرحله حماسه نخواهد آفرید. تخلیه مخزن، بررسی فیلتر، سه دقیقه کار درجا قبل و بعد از زیر بار رفتن دستگاه نکاتی ساده و رعایت آنها آسان است. اما سایش موتور اتفاقی تجمعی و بی‌صداست. دستگاهی که روزانه تخلیه شود خورده نمیشود. دستگاهی که هوای تمیز میگیرد ذرات ساینده‌ای نبلعیده است. دستگاهی که روغن درست گرفته است لجن نمیزند. این مزایا را در طول ۱۰ هزار ساعت روی هم انباشت کنید و دیگر ماجرا رعایت نکاتی حاشیه‌ای و کم‌اهمیت نیست.
صحبت ما دستگاه کمپرسوری است که پس از ۱۰ هزار ساعت کار همچنان با توربو و انژکتورهای اصلی خود کار میکند. این برنامه جلوی سکته را نمیگیرد، جلوی هزار مینی سکته را میگیرد که کمپرسور را تحلیل میبرند.
