شما تنها زمانی در کارگاه متوجه کمپرسور دیزلی میشوید که کار بلنگد. شیلنگی بترکد، فشار افت کند یا موتور اول صبح سرد زمستانی روشن نشود. در غیر اینصورت، متوجه سیستم تامین هوای فشردهی کارگاه نخواهید بود. در پشت پرده اپراتور کمپرسور دستگاه را به طور پیوسته سرپا، کارآمد و فعال نگاه میدارد.
اتاق کنترل اپراتور کمپرسور دست کمی از فیلمهای علمی تخیلی ندارد. چندین صفحه دادههای لحظهای را مخابره میکند. فشار تخلیه، دمای ورودی، تحلیل لرزش،مصرف انرژی… تصور کنید همین اتاق کنترل در کمپرسور پرتابل باید به طور خاکی و خیلی سادهتر مدیریت شود.
اول وقت، بررسیهای پیش از راهاندازی صبحگاهی
روز کاری پیش از روشن شدن کمپرسور دیزلی برای اپراتور شروع میشود. پیش از لمس سوئیچ استارت کمپرسور، اپراتور دستگاه را بازرسی میکند. سطح سوخت و روغن، سطح خنککننده، کشش تسمه، هرگونه نشتی یا اتصال شُل شده از روز قبل چک میشود. صبحهای زمستانی و سرد بررسیهای پیش از راهاندازی طولانیتر میشود. باتریها بررسی میشود، گرمکن بلوک موتور یا شمعهای گرمکن روشن میشود و اپراتور پیش از اعمال بار بر روی کمپرسور به موتور فرصت میدهد تا گرم شود. این مرحله را میتوان نادیده گرفت، به قیمت میلیاردها تومان خرابی و سالها افت عمر مفید کمپرسور.
بالا رفتن از نردبان برای بررسی سطح روغن، خزیدن زیر ماشین برای بازرسی کوپلینگها، کُشتی با فیلتر ۲۳ کیلویی و اتاقی تنگ و داغ با کلی عرق و گریس روی دستان.
کارخانه از پشت میز اداره نمیشود. بیرون میروید، کثیف میشود و نان خود را به دست میاورید.
راهاندازی کمپرسور و افزایش تدریجی فشار
۷ صبح حفاری شروع میشود و کمپرسور هوای مورد نیاز را باید تامین کند. مصرف هوا همیشه ثابت نیست، عمق حفاری، جنس سنگ، شرایط ابزار حفاری، سیستم پاکسازی چال و نشتیهای موجود در خطوط هوای فشرده میزان مصرف را تغییر میدهد.
با اتمام بررسیهای پیش از کار کمپرسور روشن شده و در حالت درجا یا idle کار میکند. در این حالت فشار به تدریج بالا میرود و اپراتور نیز مشغول به گیجهای کمپرسور است. فشار روغن، دمای تخلیه و فشار هوا وارد محدودهی توصیه شده میشوند و پس از آن دستگاه کامل زیر بار میرود. اینجاست که برخی صداها یا لرزشهای غیرعادی کمپرسور شناسایی میشود. اشکالاتی که اینجا شناسایی میشود هنوز به درجهای که سنسورها اعلام کنند نرسیده است.
شیفت کاری اپراتور کمپرسور، پایش و مانیتورینگ
اپراتور خوب فقط گیج را تماشا نمیکند، گوش هم میدهد؛ بو هم میکشد.
دیگر زمانی که کمپرسور با فشار کاری خود عملیات میکند نیازی به مدیریت فعالانهی اپراتور نیست. لازم نیست اپراتور کمپرسور هر لحظه بالا سر آن باشد، ولی خیلی هم دور نمیرود. اپراتور پیوسته متوجه گیجها و تغییرات صدای موتور کمپرسور است و میزان مصرف هوای کارگاه را زیر نظر دارد. هیچ کمپرسوری به طور پیوسته با بار ثابت کار نمیکند.
اگر کمپرسور از کار بیفتد چه میشود؟ پاسخ ساده است: همه چیز متوقف میشود.
اپراتور باتجربهی کمپرسور پیش از روشن شدن چراغ هشدار و تنها از کوچکترین تغییرات در صدا یا بوی اگزوز متوجه ایراد میشود.
مدیریت تقاضای نوسانی
فشار هوا مثل قبل نیست؟ شاید کمپرسور مدت زیادی در حالت لود کامل بوده است، شاید دمای هوای خروجی اندکی بالا رفته، شاید نرخ مصرف سوخت دگرگون شده است.
اپراتور کمتجربه؟ فشار را بالاتر میبرد.
اپراتور باتجربه؟ سوالهای متعددی را در ذهن پاسخ میدهد. مصرف هوا بیشتر شده؟ نشتی داریم؟ فیلتر هوا کثیف شده؟ کمپرسور داغ کرده یا شاید مشکل از جای دیگری و پاییندست کمپرسور در تجهیزات بادی است؟
تیم حفاری، ابزارهای بادی و عملیات انفجاری معدنی هرکدام نرخ متفاوتی از هوای فشرده را مصرف میکنند و کمپرسور بدون آنکه زیادی به خود فشار بیاورد این نیازها را تغذیه خواهد کرد. اپراتور مسئول همین است: به کمپرسور فشار بیجا نیاید. اپراتور کمپرسور را با نوسانات تقاضا و تیمهای مختلف مصرفکنندهی هوای فشرده هماهنگ میکند. اگر از کمپرسور بیش از نیاز واقعی کار بکشید مصرف مضاعف سوخت، خرابی بیشتر و فرسودگی دستگاه را خواهید داشت.
بوی تُند و تیز روغن داغ یعنی آببندی کمپرسور نشت کرده یا بوی شیرین و ملایم گلیکول را که میشناسید، همان ضدیخ آشنای خودروهای سواری که معمولا سبزرنگ است. این بو یعنی مایع خنککننده نشت میکند.
اگر نزدیک پنل کنترل کمپرسور بوی سوختگی حس کنید باید سریعا بازرسی کنید تا سیم شلی که جرقه میزند را پیدا کنید. مدار را جدا کرده و برای تیم تعمیر برچسب و علامت بزنید.
عیبیابی توام با فعایت کمپرسور
ایمنی در کار اپراتور کمپرسور اسکرو حرف اول را میزند. این شغل میتواند، واقعا میتواند شما را بکشد.
نشتی سوراخی در حد یک سوزن و ۱۰ بار فشار هوا که مستقیما به خون شما تزریق میشود و خداحافظ.
کمپرسورها امضای صوتی خود را دارند. اگر زمزمهی کمپرسور تغییری کرده، صدای نازک و زیری از سمت درایو می آید که به سختی در میان هیاهوی کارخانه شنیده میشود، احتمالا یک جای کار میلنگد.
شاید یاتاقانی در آستانهی خرابی است.
با دماسنج مادون قرمز بدنه را چک کنید. دمای بدنه ۱۵ درجه بالاتر از نرمال است و باید به تیم نگهداری و سرویس کمپرسور اطلاع داده شود. این زمزمهی متفاوت کمپرسور ۴۸ ساعت بعد مساوی بود با خرابی فاجعهبار!
با پایان شیفت کاری موتور کمپرسور خاموش میشود، صدای کمپرسور قطع شده و کارگاه را سکوت فرا میگیرد. البته که اپراتور کمپرسور را همین حالا برای راهاندازی فردا آماده میکند.
فیلتری که گرفته است، سوپاپی که گیر میکند و فشار نوسانی سیگنالهایی هستند که اپراتور به آنها حساس و مسئول است. آنها هرچه ممکن باشد در محل عیب یابی و مرتفع میسازند و از آستانهای که میگذرد تکنسین سرویس و تعمیرات کمپرسور را خبر میکنند.
خیلیها میگویند هنر بهترین ورزشکاران، نوازندگان و بازیگران آن است که کار را آسان انجام میدهند. بازی بازیگری را میبینید، سازی نواخته میشود و قیچی برگردانی توپ را به کنج دروازه میفرستد و واکنش دوم شما آن است که: فکر کنم من هم بتونم. اینطور نیست، نمیتوانید.
هنر اپراتور خوب کمپرسور هم نامرئی بودن است. کار آنها جذاب و پرزرق و برق نیست، و اگر درست انجام شود هیچکس متوجه حضور آنها هم نخواهد بود. کار واقعی اپراتور کمپرسور صرفا روشن نگاه داشتن کمپرسور نیست، آنها از مشکلاتی پیشگیری میکنند که میلیاردها تومان هزینه روی دست کارفرما میگذارد. هرچه شیفت کاری از بیرون آرامتر و کمحادثهتر، انجام وظیفهی اپراتور ماهرانهتر است.
به سلامت خود اهمیت دهید. حتی برای کوچکترین رسیدگیها چکمه به پا کنید، عینک ایمنی بزنید، محافظ گوش و دستکش ایمنی بپوشید.
یک آببندی ترکیده میتواند فلزی را از دیوار رد کند و خط روغن که پاره شود سوختگی در کمین است. مراقب انگشتهای خود باشید!
