روغن هیدرولیک فاقد افزودنیهای مناسب کمپرسور است. این روغن یا سیال مقاومت خوبی در برابر اکسیداسیون در دمای بالا و عناصر ضدکف مورد نیاز کارکرد کمپرسور را ندارد. حتی مقدار کمی از روغن هیدرولیک در سیستم کمپرسور باعث افت عملکرد روغن شده و با گذشت زمان رسوب و کربنگرفتگی یا وارنیش در واحد هواساز پدیدار میشود. موارد گفته شده و روغن ناتوان از عملکرد بهینه به ضعف در دفع حرارت و تخریب کلیرانس روتورها میانجامد. سوال زیر را بخوانید، پاسخ آن مبتنی بر این واقعیت است که رسیدگی کنونی بسیار کمهزینهتر از انتظار و قفل شدگی ایرند کمپرسور است.
سوال: کسی میتونه مشکل ما رو حل کنه؟ در محل کار فعلی، کمپرسور اسکرو نو و جدیدی داریم. مطابق با برگ فنی کمپرسور از قبل روغن کمپرسور سنتتیک (سنتزی یا مصنوعی) داشته. ظاهرا اپراتور حدود یک چهارم مخزن به آن روغن هیدرولیک اضافه کرده که سطح روغن کمپرسور از سطح مجاز هم فراتر رفته؛ اپراتور متوجه سرریز شدن شده، مازاد را تخلیه و دستگاه را روشن کرده است.
آیا ترکیب روغن هیدرولیک و روغن کمپرسور خطری دارد؟ چه اقداماتی پیشنهاد میکنید؟
پاسخ: فورا تمام روغن تخلیه و تعویض شود. فیلتر روغن و سپراتور نیز تعویض شوند. اختلاط روغن کمپرسور با روغن هیدرولیک، حتی به کمترین مقادیر هم پایداری حرارتی، ضد کف بودن و جداشوندگی از آب را تضعیف میکند. نکتهی کلیدی سرریز شدن روغن است. چون سطح روغن از حد مجاز فراتر رفته، روغن آلوده وارد سیستم شده است. در صورت کار کمپرسور با این شرایط خطر تشکیل وارنیش، کربن گرفتن اجزایی مثل رادیاتور و سپراتور و آسیب به ایرند کمپرسور متصور هست. نمیارزد روزهی شک دار گرفته و میلیاردها تومان در چند سال ضرر کنید؛ کمپرسوری که ارزش فروش مجدد به صورت دست دوم دارد را از دست داده و مجبور به اوورهال و هزینهی سنگین شوید.

اقدامات پیشنهادی موثر در بازگشت وضعیت به حالت نرمال
۱. دستگاه فورا خاموش شده و روغن کمپرسور تخلیه شود.
کمپرسور را روشن نگذارید. تمام روغن را از مخزن روغن و مخزن هوای فشرده در هنگامی که روغن هنوز گرم است تخلیه کنید. روغن گرم بهتر و کاملتر تخلیه میشود. خوشخیالی نکرده و به دنبال رقیقسازی روغن با افزودن روغن نروید. احتمالا نیازمند شستشوی مسیر روغن هم هستید.
۲. فیلتر روغن و سپراتور کمپرسور را تعویض کنید.

فرمولاسیون روغنهای کمپرسور و هیدرولیک کاملا متفاوت است. به طور عمومی روغن هیدرولیک را نه روغن، که سیال هیدرولیک هم مینامند. اختلاط دو سیال متفاوت ممکن است به رسوب انجامیده یا باعث گرفتگی فیلترها شود. سپراتور کمپرسور قطعهی دقیقی است که در آن هرگونه روغن آلودهی باقیماند توان آلودهسازی روغن جدید را خواهد داشت.
۳. مطابق با برگه فنی و دفترچه یا توصیهی سازندهی کمپرسور روغن صحیح را تهیه کنید.

اگر در برگه فنی کمپرسور خرید روغن سنتزی توصیه شده باشد، بایستی از همان برند، همان سری و همان گرید ویسکوزیته روغن جدید را تهیه کنید. البته با توجه به وضعیت کنونی ایران و غیبت برندهای اصلی یا پرشدگی روغنهای جعلی، برای کمپرسور اسکرو روغنی روغن پارس کمپرسور ۱۰۵۳ یا پارس بابک ۱۰۰ و برای کمپرسور اسکرو اویل فری روغن موتور خودرو از نوع اتوماتیک یا ۲۰۵۰ توصیه می شود.
برخی از روغنهای سنتزی با روغنهای طبیعی و روغن هیدرولیک کاملا ناسازگارند و هرگونه تماسی به رسوب و امولسیون روغن ختم میشود.
۴. مدار روغن کمپرسور را پاکسازی کنید.
با توجه به حجم یک چهارم روغن هیدرولیکی که وارد سیستم شده، پیشنهاد ما شستشوی مسیر روغن است. شاید محکمکاری یا حتی اضافهکاری به نظر برسد، که همینطور هم هست؛ اما این اضافهکاری چند ۱۰ میلیونی را بایستی با خطر احتمالی مقایسه کنید.
اگر خطر خرابی ایرند کمپرسور یا گرفتگی اجزای آن را ۱۰ درصد در ۲ سال قلمداد کنیم، آنگاه هزینهی فعلی روغن در مقابل ضرر محتمل ناچیز است. بخصوص که امکان استفاده از روغن فلاش یا ارزانقیمت و کارکرده از همان خانواده را دارید. روغن جایگزین مستعمل ولی مناسب را بریزید، اجازه دهید دستگاه تا نیم ساعت کار کند. سپس خاموش کرده و روغن را تخلیه کنید و دوباره روغن جدید بریزید. این بار روغن خوب و نو بریزید.
این کار روغن هیدرولیک باقیمانده در خطوط روغن و کولرها را پاکسازی میکند.
۵. سطح روغن را بررسی کرده و کمپرسور را راهاندازی کنید.
روغن را مجدد در مخزن کمپرسور پر کرده و با بررسی چشمی مقابل علامت ماکسیمم یا MAX تنظیم کنید. به طور عمومی سرریزی روغن مطلوب نیست. سرریز روغن باعث ورود آن به سیستم هوای فشرده و آلودگی تجهیزات پنوماتیک شده و محصولات نهایی را خراب میکند؛ همچنین آسیب به کمپرسور نیز محتمل است. پس از راهاندازی مجدد کمپرسور به دنبال نشانههای خرابی گوشبهزنگ باشید. هرگونه صدای غیرعادی، دمای بالا یا نوسانات روغن کمپرسور را مدنظر قرار دهید.
۶. برای محکمکاری، نوبت تعویض روغن بعدی را زودتر انجام دهید.

اولین چرخهی تعویض روغن کمپرسور پس از امور فوق را جلوتر بکشید و این دوره را دورهی مانیتورینگ یا پایش دستگاه در نظر بگیرید. پس از ۵۰۰ ساعت یا نصف بازه معمول تعویض روغن نمونهگیری و آنالیز روغن انجام دهید. تغییرات گرانروی، رطوبت و رسوبات را بررسی کنید.
