کمپرسور ZR 3 ZR 4 ZR 5 و ZR 6 اطلس کوپکو

کمپرسورهای مختلف و متعددی از مدلهای اطلس کوپکو را بررسی کرده ایم که در میان آنها مدلهای متعدد اویل فری جدید هم بوده است. اما از مدلهای قدیمی‌تر تنها به کمپرسور اویل فری ZT 1 اطلس کوپکو پرداخته ایم. امروز سری به چند مدل آب خنک و قدیمی دیگر خواهیم زد، پیشتر کتابچه راهنمای آنها برای روی سایت قرار گرفته است و به بهانه‌ی بررسی امروز لیست قطعات یدکی یا Spare Part List آنها نیز بر روی سایت قرار خواهد گرفت.

کمپرسورهای مدلهای ZR خانواده‌ کمپرسور بدون روغن و آبخنک اطلس کوپکو هستند، کیفیت بسیار بالا و مشتری‌های فراوانی در میان کارخانجات نیازمند هوای خشک و بدون روغن داشته اند. اما خرید کمپرسور اویل فری قدیمی ریسک بالایی دارد و از همین رو با جستجو بر روی وبسایتهای فروش آنلاین اروپایی قیمتها عموما در حدود ۱۰ هزار دلار خواهد بود. کمپرسور اویل فری در عموم تجهیزات و قطعات جانبی شبیه کمپرسور اویل اینجکت یا روغنی است، اما برای جبران کمبود روغن داخل المنت یا واحد کمپرسور نیازمند تغییرات جدی در قطعات اصلی بوده است.

کمپرسور اطلس کوپکو اویل فری

کمپرسور اسکرو اویل فری اطلس کوپکو سابقه‌ای ۵۰ ساله دارد. داخل المنت این کمپرسور روغن جریان ندارد تا هوای فشرده خروجی فاقد بخار روغن یا روغن بوده و برای مصارف حساسی چون داروسازی،‌ الکتریسیته و غذایی مناسب باشد. همچنین مصارف دیگری همچون رنگپاشی خودرو نیز به حضور روغن حساس است.

طراحی المنت کمپرسور اسکرو اویل فری با کمپرسور روغنی متفاوت است. روغن حاضر در کمپرسور اویل اینجکت المنت و روتورهای اسکرو را خنک میکند، ذرات را از روی روتورها شسته و پاک میکند و روانکاری را بر عهده دارد. همچنین حضور فیلم نازک روغن بر روی روتورها کلیرانس یا فاصله‌ی میان روتورها و میان روتورها و دیواره‌ی هوزینگ را کاهش داده، بهره وری کمپرسور را افزایش میدهد. همچنین حضور همین فیلم از هدررفت هوای فشرده به صورت جریان برگشتی نیز جلوگیری به عمل می آورد.

از طرف دیگر روتور اویل فری روکش مخصوصی دارد. روتورهای اویل‌فری که ماشین‌کاری دقیقی دارد،‌ نیازمند پوشش‌دهی دقیقتر لایه‌ای از پلی تترا فلوئورو اتیلن یا سولیبدنوم دی سولفید است تا عملکرد دستگاه شکل بگیرد. در میان این دو روکش، اولی برای مدلهای ضعیف‌تر و دماهای پایینتر و دومی روکشی مناسب دماهای بالاست که در مدلهای قوی‌تر اتفاق میفتد.

کمپرسورهای ZR و ZT اطلس کوپکو پیش از سال ۲۰۰۰ نظم فعلی نامگذاری، که مبتنی بر توان موتور است، نداشت. این کمپرسورها با عناوین ZR 1 تا ZR 8 و ZT 1 تا ZT 8 مدلهای مختلف و متنوعی از کمپرسور اسکرو برقی با توانهای مختلف الکتروموتور را پوشش میداد. در بازخوانی عنوان این کمپرسورها تنها تفاوتی که مطمئن خواهیم بود آن است که با افزایش شماره‌ی مقابل ZT/ZR، توان موتور و ظرفیت هوادهی بیشینه ارتقا می یابد. کمپرسور ZR1 الکتروموتور ضعیف‌تری نسبت به ZR2 دارد و الخ.

خرید کمپرسور اویل فری قدیمی؟

همانطور که گفته شد المنت یا واحد کمپرسور اویل فری بسیار حساس‌تر از واحد کمپرسور اویل اینجکت است و ممکن است در مدلهای قدیمی این واحد آسیب دیده باشد. کوچکترین آسیب نیز ریسک را به صورت نمایی بالا خواهد برد. همچنین تعمیر این واحد کمپرسور در داخل ایران میسر نبوده و از کشورهای همسایه تنها پاکستانی‌ها ادعای توان تعمیر آن را دارند. سالها پیش که یکی از مدیران ما به بلژیک و کارخانه اطلس کوپکو در آنتورپ مراجعه کرده و تقاضای انتقال دانش و فناوری این حوزه را داشته، با مخالفت روبرو شد. همچنین از آزمایشگاه و واحد تعمیر و ساخت المنت کمپرسور اویل فری نیز مراقبت‌های مناسبی به عمل می آمده و تنها اجازه‌ی مشاهده‌ی فرآیند پیچیده‌ی آن محل به ایشان داده شده بود.

اگر المنت کمپرسور اویل فری خراب شود،‌ دو راه عملگرایانه وجود دارد: خریداری کمپرسور جدید، خریداری المنت جدید.

کمپرسور اویل فری ZR 3

لیست قطعات یدکی ZR 3 A, B, C, M 

کمپرسور اطلس کوپکو ZR3 در مدلهای ZR 3 A, B, C و M تولید میشده است. همچنین تمام این مدلها در نسخه‌های پک PACK نیز عرضه میشد که لوله‌کشی داخلی، کولرها، الکتروموتور و کنترلرهای لازم را داشته است. این خانواده کمپرسور اویل فری و آبخنک است و هوای صددرصد عاری از روغن مطابق با استاندارد ایزو ۱-۸۵۷۳ کلاس صفر تولید میکند. کمپرسور ZR3 در فشارهای ۳/۵ تا ۱۳ بار و با الکتروموتورهای مختلفی تولید میشد.

برای شروع به سراغ یکی از مدلهایی میرویم که نه ZR3A، نه ZR3B، نه ZR3C و نه ZR3M نیست. اطلس کوپکو آزار دارد. در شهرسازی برخی محلات خیابان‌کشی دقیق و از پیش برنامه‌ریزی شده دارند و برخی محلات «بریم ببینیم چی میشه» هستند. نامگذاری کمپرسورها و حتی پارت نامبرهای اطلس کوپکو از روی دوم پیروی میکند و برای همین هر چند وقت مجدد تغییر نامگذاری داشته و بسیاری از مهندسان فروش خود اطلس کوپکو هم گیج میشوند. این مدل ZR 3 A E هم به نظر میرسد همان کمپرسور ZR 3 A است که مخصوص حوزه‌ی اروپا طراحی شده و فرکانس ۵۰ هرتزی آن نیز با برق اروپا و ایران مطابقت دارد. در ایران هم در برخی کارخانجات همچنان این کمپرسورهای قدیمی ۸/۸ بار وجود دارد و کار میکند.

این کمپرسور ۷۰۰ سی اف ام برابر با ۱۹/۸ متر مکعب بر دقیقه ظرفیت هوادهی هوای فشرده بدون روغن دارد. اما توجه داشته باشید مدل با مدل فرق دارید و در زیر نمونه مشابهی از کمپرسور ZR 3 A E را مشاهده میکنیم که الکتروموتور ضعیفتری دارد که ۲۹۵۰ دور بر دقیقه را برای کمپرسور فراهم میاورد. هوادهی این کمپرسور پایینتر از ۷۰۰ سی اف ام است.

مدل بعدی کمپرسور ZR 3 – 63 کمپرسوری با فشار کاری مشابه ۸/۶ بار یا ۱۲۵ پی اس آی است که پلاک نمونه‌ی آن در زیر آمده است.

این کمپرسور ساخت سال ۱۹۹۴ است و همانطور که گفتیم این مدل نامگذاری کمپرسورهای اویل فری تا حوالی سال ۲۰۰۰ تداوم داشت. شماره سریال کمپرسور فوق AIF 015513 است که به هنگام بررسی لیست قطعات یدکی حتما بایستی مدنظر قرار گیرد. البته عموم قطعات این کمپرسورها با یکدیگر تناظر داشته و حتی در صورت تفاوت پارت نامبر نیز، احتمالا پارت نامبر قدیم و جدید به قطعات یکسانی اشاره دارد. اطلس کوپکو در موارد مختلفی قطعات خود و به ویژه المنت یا سرویس استیج کمپرسور را ارتقایی جزئی داده و پارت نامبری جدید برای آن تخصیص میدهد.

کمپرسور ZR 3- 63 اطل کوپکو از الکتروموتور ۲۰۰ اسب بخار یا ۱۴۷ کیلووات بهره میبرد و ۷۹۰ سی اف ام معادل ۲۲ متر مکعب بر دقیقه ظرفیت هوادهی دارد.

نمونه دیگری از اطلس کوپکو ZR 3 پنجاه ساله که ساخت سال ۱۹۷۶ است در تصویر پایین میبیند که الکتروموتور ۱۳۰ کیلووات داشته و ۱۸ متر مکعب بر دقیقه هوادهی دارد. این کمپرسورها قدیمی و باکیفیت است، ولی خریداری کمپرسور اویل فری قدیمی خطر جدی خرابی المنت یا استیج اویل فری دارد که قابل تعمیر نبوده و نیازمند خریداری واحد جدید خواهید بود.

در نهایت کمپرسور ZR 3 – C کمپرسوری است که پلاک آن در پایین خواهد آمد. این کمپرسور اویل فری اطلس کوپکو ساخت سال ۱۹۸۶ است. سریال نامبر آن ARP 493446 بوده و پارت نامبر مطابق با این سریال نامبر بایستی از کتب راهنما استخراج شود. کمپرسور ZR 3 – C اطلس کوپکو که در زیر آمده ۷۵ لیتر بر ثانیه هوای فشرده در فشار ۸/۵ بار تولید میکند. ۷۵ لیتر بر ثانیه یعنی تنها ۴.۵ متر مکعب بر دقیقه و این ظرفیت هوادهی پایین ناشی از الکتروموتور ضعیف‌تری است که به این واحد کمپرسور جفت شده است. موتور آن ۷۵ کیلووات توان داشته و ماکسیمم ۱۵۰۰ دور بر دقیقه میزند.

کمپرسور اویل فری ZR 4

لیست قطعات یدکی ZR 4 برقی

برخلاف مدلهای جدید که نامگذاری آن بر اساس کیلووات موتور دستگاه انجام میشد، مدلهای قدیمی‌ که تا حوالی سال ۲۰۰۰ تولید شده است نامگذاری اینچنین دارد. این کمپرسورها از ZR و ZT یک شروع شده و تا ZT و ZR هشت میرود. پیشتر بر روی سایت گفته شد کمپرسور ZT 1 مشابه با ZT 30 کنونی است. بدین ترتیب ZT 1 موتور ۳۰ کیلوواتی، هوادهی چهار متری و فشار عملیاتی ۸ بار دارد. البته دقت کنید… این کمپرسورها پسوند دارد. مشخصات گفته شده برای ZT 1 – 53 است.

رویه‌ی مشابهی در نامگذاری کمپرسورهای مختلف ZR 4 وجود دارد که مورد به مورد با پلاک کمپرسور بررسی خواهیم کرد. نخست ZR 4 – 52:

همانطور که بر روی پلاک این کمپرسور ملاحظه میکند کمپرسور ZR 4 دستگاهی ۲۱۹ کیلوواتی است. این کمپرسور نمونه ساخت سال ۱۹۹۶ است. سرعت چرخشی شافت آن ۱۴۳۵ دور بر دقیقه و فشار کاری ان ۸ بار است.

دومین مدل کمپرسور ZR 4 – 55 خواهد بود که پلاک آن آمده است. این کمپرسور مدل سال ساخت ۱۹۹۱ است. همانطور که میبینید این کمپرسورها همگی ساخت واحد اصلی ساخت کمپرسور اطلس کوپکو، یعنی ایر پاور مستقر در ویلریج بلژیک است. ویلریج محله‌ای از محلات بندر آنتورپ است.

کمپرسور ZR 4 – 55 اطلس کوپکو ۴۱۱ لیتر بر ثانیه هوادهی هوای فشرده با فشار ۱۰/۵ بار دارد. موتور این دستگاه زیمنس و ۲۰۰ کیلووات است که سرعت بیشینه‌ی شافت ۱۵۰۰ دور بر دقیقه فراهم می آورد.

مدل بعدی کمپرسور ZR 4-B خواهد بود.

این کمپرسور با نام کامل ZR 4B ARR دستگاهی است که مشخصات آن در زیر آمده است:

مدل بعدی ZR 4 – 98 اطلس کوپکو است. پلاک این دستگاه نیز در زیر خواهد آمد که تا حدی ناخواناست ولی اطلاعات آن به شرح زیر است:

• کمپرسور اطلس کوپکو ZR 4 – 98 کلاس صفر
• ظرفیت: ۱۴۷۰ سی اف ام برابر با ۴۱/۶۰ متر مکعب بر دقیقه یا ۲۴۹۷ متر مکعب بر ساعت.
• فشار کاری: ۸/۵ بار
• الکتروموتور: ۳۱۵ کیلووات
• ساخت بلژیک

برای ZR 4 – 60 پلاکی پیدا نشد و همکاران هم موجود ندارند. احتمالا در برخی از کارخانجات ایرانی پیدا خواهد شد و اگر شما یکی از آنها دارید عکس آن را برای ما در قسمت نظرات پایین صفحه ارسال کنید. ولی مشخصات ZR 4 – 60 اطلس کوپکو عبارت است از:

• فشار بین مرحله ای: ۲ بار
• فشار نهایی: ۸/۶ بار
• ظرفیت هوادهی ۸۲۵ سی اف ام برابر با ۲۳/۵ متر مکعب بر دقیقه

و در نهایت ZR 4 – 57:

این کمپرسور اسکرو دستگاهی ۱۰/۵ بار است و ۳۵ متر مکعب بر دقیقه ظرفیت هوادهی دارد. الکتروموتور آن ۲۵۰ کیلووات توان خروجی تحویل واحد کمپرسور میدهد و ۵ تن وزن دارد.

قیمت کمپرسور ZR 4 اطلس کوپکو

همانطور که گفته شد قیمت ZR 4 کارکرده نسبتا پایین است و این به دلیل ریسک خرابی المنت کمپرسور است. تمامی کمپرسورهای اویل فری یا بدون روغن کارکرده ریسک خریداری دارد و این به موجب خطر خرابی روتورها و المنت کمپرسور است که در صورت خرابی حساب مالک با کرام الکاتبین است. توجه داشته باشید که المنت‌های قدیمی و جدید اطلس کوپکو اویل فری قابل نصب بر روی یکدیگر است. برای مثال این نمونه همانطور که در عنوان آمده است برای المنت LP یا فشار ضعیف ZR 4 ، ZR 6 و مدلهای جدید ZR 900 VSD قابل استفاده است. همچنین با کنکاش بیشتر متوجه خواهیم شد که پارت نامبر مذکور و المنت گفته شده برای کمپرسور اویل فری پرتابل اطلس کوپکو مدلهای PNS1250 – PTS1600 – PTS916 – PTE1500 – PTS1050 – PTE1600 نیز قابل اسفاده است. تشخیص هماهنگی و سازگاری المنت با کارشناسان مهندسی کمپرسور و نیز مطالعه پارت نامبر یا کد قطعه میسر خواهد بود. از جمله قابلیت‌های جدید سایت اطلس کوپکو دسترسی گسترده به فایل‌های لیست قطعات یدکی جدید و قدیم است که برای مثال در لینک زیر میتوانید مدلهای کمپرسور اویل فری پرتابل را دسترسی داشته باشید. توجه داشته باشید که اطلس کوپکو گاهی برای اذیت مشتریان پارت نامبرهای قدیمی را به روزرسانی کرده و با عددی کاملا جدید جایگزین میسازد. این تغییر هیچ اهمیتی در سازگاری قطعات با دستگاه ندارد. در پایین این صفحه جدولی از پارت نامبرهای المنت کمپرسورهای اطلس کوپکو آمده و در آن برخی از پارت نامبرهای قدیم و جدید گفته شده است.

https://pol.atlascopco.com/AssertWeb/en-US/AtlasCopco/Catalogue/1#node=284

پارت نامبر نمونه‌ای که بالاتر آمده است در تصویر پایین مشاهده میشود:

این پارت نامبر که بر روی المنت کمپرسور اسکرو حک شده است مطالعه شده و از تامین کنندگان سفارش داده شده یا به هر حال در هر جستجوی اینترنتی و پرس و جوی بازاری مورد استفاده قرار میگیرد. اهمیت لیست قطعات یدکی یا Spare Parts List نیز از همینجاست.

کمپرسور اویل فری ZR 5

کمپرسور اویل فری اطلس کوپکو مدل ZR 5 – B دستگاهی ۸/۵ بار با ظرفیت هوادهی ۲۷۷۵ متر مکعب بر ساعت است. این هوادهی که به متر مکعب بر دقیقه برابر ۴۶/۲۵ خواهد شد بسیار ظرفیت بالایی است. این کمپرسور مجهز به الکتروموتوری ۳۱۵ کیلوواتی است. این یعنی در مدلهای امروز می بایست با کمپرسور ZR 315 مقایسه شود. با مطالعه‌ی بیشتر در مورد ZR 315 VSD متوجه خواهید شد که در نسخه‌های جدیدتر ظرفیت هوادهی تا ۳ متر مکعب بر دقیقه افزایش یافته است. این کمپرسورها برخلاف عمر طولانی که داشته اند همچنان مشتری خود را دارند. همانطور که گفته شد نمونه‌های کارکرده ریسک خرابی المنت دارد، وگرنه این کمپرسورها بسیار کیفیت خوبی دارد.

کمپرسور اویل فری ZR 6 اطلس کوپکو

با وجود قطع تولید کمپرسور ZR 6 همچنان قطعات یدکی این دستگاه بر روی مراکز معتبر و اصلی اطلس کوپکو نیز توزیع میشود. ZR 6 اطلس کوپکو در نسخه‌ی D مشابه با مدلهای ZR 4 و ZR 5 دستگاهی دومرحله ایست. فشار میان‌مرحله‌ای آن برابر ۲/۲ بار و فشار هوای فشرده خروجی از مرحله‌ی دوم که در اختیار مصرف کننده قرار میگیرد ۱۰/۵ بار است. این کمپرسور ۱۴۱۵ لیتر بر ثانیه برابر با ۸۵ متر مکعب بر دقیقه! ظرفیت هوادهی هوای فشرده بدون روغن دارد. مدلی که در پایین پلاک آن آمده است ساخت سال ۱۹۸۶ میلادی است.

پارت نامبر استیج اطلس کوپکو، جدید و قدیم

برای مشاهده‌ی کامل جدول بر روی تلفن همراه، تلفن را در حالت افقی قرار دهید.