هرجا که ظرفیت و قدرت بالا مدنظر باشد، بدون شک کمپرسور سانتریفیوژ حرف اول را میزند. از نظر تعداد مورد استفاده در صنعت، این ماشین‌ها در مقایسه با نوع رفت و برگشتی در جایگاه دوم هستند.

طی ۷ دهه‌ی گذشته استفاده از توربوکمپرسور یا کمپرسور سانتریفیوژ به موجب حجم، وزن و نیروی اینرسی کمتر و متعاقبا نیاز به فونداسیون کوچکتر فراگیرتر شده است. راندمان یا بازدهی این کمپرسور در مقایسه با کمپرسور پیستونی به ازای دوره‌ی سرویس معین پایینتر بوده و منبع انرژی ارزانی را طلب میکند. ۳ مدل اصلی کمپرسور هوای صنعتی هم عبارت است کمپرسور پیستونی، کمپرسور اسکرو و کمپرسور سانتریفیوژ.

به سراغ عادات ساده ولی مخربی میرویم که اپراتورها و مالکان کمپرسور گریز از مرکز یا سانتریفیوژ رعایت نمیکنند و از درون کمپرسور خود، دستگاهی گرانقیمت و ارزشمند، را از بین میبرند.

۱. اپراتور بدون گرم کردن، کمپرسور را به کار میگیرد.

کمپرسور گریز از مرکز نیز مشابه با هر ماشین دیگری روغنکاری دارد و نیازمند است که دما، فشار و روغن آن به حالت پایدار برسد و بعد زیر بار برود. استارت سرد و مستقیما کمپرسور سرد را زیر بار فرستادن یعنی تنش حرارتی به یاتاقانها و بی ثباتی فیلم روغن، که در نتیجه‌ی آن خوردگی‌های کوچک شکل میگیرد، دستگاه به مرور به لرزش افتاده و راندمان یا بازدهی آن افت میکند.

۲. سرج یا Surge اتفاقی یکباره نیست و ممکن است مکرر رخ دهد.

سرج کمپرسور به قدری در ایران پدیده‌ای بی اهمیت قلمداد میشود که صفحه‌ی ویکی‌پدیا ندارد. واماندگی کمپرسور (به انگلیسی: Compressor stall) اختلالی موضعی از جریان هوا در کمپرسور توربین گاز یا توربوشارژر است. واماندگی‌ای که منجر به قطع کامل جریان هوا از درون کمپرسور می‌شود، سرج کمپرسور نامیده می‌شود.

وقتی اپراتور با مدیریت نادرست جریان دستگاه را به محدوده‌ی سرج نزدیک میکند، ضربان فشار و لرزش‌های خطرناکی شکل میگیرد. چند ثانیه سرج میتواند به لبه‌های ایمپلر کمپرسور ضربه زده و تراز شافت دستگاه بر هم زند. در کوتاهمدت بازدهی دستگاه افت خواهد کرد، ولی خطرات این دو آسیب به کوتاه‌مدت محدود نیست.

۳. اپراتور تخلیه‌ی رطوبت را فراموش میکند و آب مشابه اسید سیستم را میخورد.

رطوبت اضافی وارد روغن شده و الیاف فیلتر را مرطوب و ناتوان میسازد. آب دشمن کمپرسور سانتریفیوژ است و حضور آن مسیر خنک‌کاری را مختل و داغ میکند. رطوبت کنترل‌نشده ابتدا کیفیت هوا، سپس یاتاقان‌ها را تخریب میکند و در نهایت مرگ تدریجی دستگاه را به همراه می آورد.

۴. صدای غیرعادی در کمپرسور مسئله ای عادی نیست.

بارها از اپراتورهای کمپرسور هوا، چه اسکرو و چه سانترفیوژ، شنیده‌ایم که «خُب کمپرسور صدا داره دیگه». ولی در هر صدای جدیدی که از کمپرسور شما شنیده میشود درسی و هشداری نهفته است. صدای ساییدگی، تق تق، تنفس نامنظم و جیغ بیرینگ‌ها همگی نشانه‌ی خطر است. نشنیدن این صداها عاقبت کمپرسوری با شافت خمیده یا ایمپلر زخمی روی دست شما باقی میگذارد.

۵. بازی با تنظیمات فشار، عدم توجه به منحنی عملکرد کمپرسور و تلاش برای افزایش هوادهی

بالا و پایین بی قانون فشار عملیاتی دستگاه را از نقطه‌ی طراحی خارج میکند. این دستکاری‌های جزئی بار حرارتی را افزایش میدهد و مصرف انرژی تغییر اساسی میکند. کمپرسور ماشینی مهندسی شده است و ماشین مهندسی باید در محدوده‌ی مهندسی به کار گرفته شود. خروج از این محدوده استهلاک را بالا میبرد.

۶. مهمترین نکته: برنامه‌ی نگهداری و تعویض روغن و فیلتر را رعایت کنید!

بی‌توجهی به برنامه زمانی تعویض قطعات مصرفی و روغن توان خنک‌کاری را تخریب کرده و روانکاری را تضعیف میکند. افزایش سائیدگی در نتیجه‌ی این نکات عمر بلبرینگ‌ها و روتورها را به شدت میکاهد. روغن کهنه، اسیدی و پر از ذرات آلاینده دشمن یاتاقان‌های سرعت بالاست. روغن تمیز نعمتی است، غیاب روغن آسیب است، ولی روغن آلوده همچون توزیع سمباده و براده روی قطعاتی است که با سرعت بسیار بالایی میچرخند.

۷. به شبکه‌ی توزیع هوای فشرده و لوله‌کشی خود توجه کافی داشته باشید.

همیشه همه‌ی گناهان گردن کمپرسور هوا نیست. اگر مسیر مصرف هوای فشرده نشت داشته باشد یا ابزار مصرف کننده‌ی هوا جریانی ناپایدار القا کند، کمپرسور به کرات زیر بار اضافی و نوسانی میرود. نوسان کمپرسور را به هم ریخته و عملا فشار هوای نهایی ناپایدار و بی ثبات خواهد بود.

۸. به کیفیت هوای ورودی بی توجهی نکنید.

نشتی کانال ورودی هوا به مکش هوای مرطوب یا آلوده می انجامد. این هوا نیز به پره‌های ایمپلر آسی میزند. فیلتر ورودی قطعه‌ی ساده‌ای است که تعویض منظم آن از دردسر شما میکاهد.

۲ نکته‌ی اضافی برای اپراتورهای کمپرسور سنتاک اینگرسولرند

کمپرسور سنتاک اینگرسولرند کمپرسور سانتریفیوژ قابل‌اعتماد و کارآمدی است که برای تأمین هوای فشرده یا نیتروژن بدون روغن طراحی شده است.

در کمپرسور سانتریفیوژ، به جای پیستون کمپرسور پیستونی و روتور کمپرسور اسکرو، چند مرحله سانتریفیوژ یا ایمپلرهای بهینه‌شده در مسیر هوا قرار داده شده است تا هوا را سرعت داده، در آن انرژی جنبشی خلق کنند. در نهایت انرژی جنبشی ناشی از سرعت هوا در دیفیوزر به انرژی پتانسیل فشار تبدیل میشود. کمپرسورهای سنتاک راندمان بالا و ظرفیت عالی دارد. این سیستم‌ها همراه با گیربوکس، یاتاقانها و سیستم روغن‌کاری جداگانه عرضه میشود و از این رو هوای فشرده‌ی کاملا بدون روغن از خروجی آن در اختیار اپراتور و کارفرما قرار میگیرد. این ویژگی‌ها کمپرسور سنتاک اینگرسولرند را مناسب کاربردهایی از جمله داروسازی، صنایع غذایی و تولید نیمه‌هادی‌ها کرده است.

کمپرسورهای اینگرسولرند اغلب طراحی مقاوم و دقیقی دارد. طراحی این چنین عملکرد پایدار و نگهدار آسان را برای اپراتور و مالک دستگاه به همراه دارد. بایستی بکارگیری Modeهای مختلف دستگاه به خوبی به اپراتور آموخته شود تا بازدهی دستگاه به حد کافی برقرار باشد. کمپرسور سنتاک به روانکاری و وضعیت یاتاقان‌ها به شدت حساس است. طراحی خاص محفظه‌ی تراکم و سرعت بالای جاری در آن حساسیت بیشتر به سطح و کیفیت روغن را نسبت به دیگر مدلهای مشابه به همراه آورده است. سرویس روغن و پایش دمای یاتاقان‌ها به صورت منظم پیشنهاد میشود. در کمپرسور سنتاک کنترلر الگوریتمی کامل برای مدیریت و کنترل Surge دارد.