کمپرسورهای هوا در طول زمان پیشرفت و تغییرات فراوانی داشته است. امروزه این تجهیزات با فناوریهای پیشرفتهای طراحی میشوند که مشتمل بر ماشینکاری دقیق، انتخاب روغن ایدهآل و فیلتراسیون قوی است تا به کیفیت هوای فشردهی مناسب کاربردهای مختلف دست یابیم و در عین حال، بهرهوری انرژی و عمر مفید تجهیزات تضمین شود.
کیفیت هوا در صنایع مختلفی چون الکترونیک، خودروسازی، هوافضا، پزشکی، تجهیزات پزشکی و امثالهم از اهمیت ویژهای برخوردار است و برای حفظ کیفیت بایستی به روغن کمپرسور توجه مناسبی داشته باشید. در ادامه چهار نکتهی مهم دربارهی فیلتر روغن و فرآیند فیلتراسیون در کمپرسور هوا آمده است.
۱. نگهداری و سرویس به هنگام همیشه ارزانترین راه تضمین کیفیت هواست.
روغن کمپرسور نقش مهمی در عملکرد آن دارد. همواره بایستی سطح روغن کنترل شود، فیلترها تعویض شود، روغن به موقع جایگزین شده و به طور منظم از آن نمونهبرداری کنید. در ایران و در حال حاضر دسترسی به روغن و قطعات اصل مقداری دشوار است؛ حتی المقدور از روغن و قطعات مورد تایید سازنده یا OEM استفاده کنید و در غیر اینصورت حتما با کارشناس معتبر و معتمد مشورت داشته باشید. عدم نگهداری مناسب با اختلاف مهمترین دلیل خرابی کمپرسورهاست.
توجه داشته باشید که سرویس و بازرسی کمپرسور بایستی مطابق با میزان استفاده و شرایط کاری شما باشد. کمپرسوری که سه شیفت و ۲۴ ساعته کار میکند نیازمند سرویس و مراقبت بیشتر بوده و محیط کاری گرم یا آلوده نیز ضرورت نگهداری و بازرسی مکرر را گوشزد میکند.
هنگام تعویض روغن کولر روغن یا اویل کولر را کاملا تخلیه کنید. باقی ماندن مقدار کمی از روغن قدیمی عمر مفید و عملکرد روغن جدید را به شدت کاهش میدهد. در کمپرسور اسکرو باقیماندهی روغن قدیمی حاوی آلودگیهایی چون محصولات اکسیداسیون و ذرات فلزی است که خاصیت روانکاری راه کاهش داده و دمای کاری را بالا میبرد. این مسئله به طور ویژهای بر یاتاقانها و ایرند یا المنت کمپرسور اثر سوء دارد.
نمونهبرداری از روغن کمپرسور
نمونهبرداری از روغن کمپرسور حائز اهمیت بالایی بوده و از جمله ضروریاتی است که مغفول میماند. نمونهبردار و آنالیز روغن آلودگیهای موجود یا دمای بیش از حد را برملا میسازد و همچنین ساییدگی یاتاقانها را در مراحل اولیه شناسایی میکند که از استاپ و توقف ناگهانی کمپرسور جلوگیری به عمل خواهد آورد. نمونهبرداری از روغن کمپرسور نامی مشابه نمونهبرداریهای مربوط به سرطان انسان دارد و کاملا مشابه با آن مدنظر قرار دهید؛ تشخیص زودتر مساوی با درمان سرطان است.
نمونهبرداری نیاز بخشهای مختلف کارخانه را هم نشان خواهد داد. کمپرسور و روغنی یکسان در محیطی خاص ۱۰ هزار ساعت کار میکند ولی در قسمتی دیگر از کارخانه بعد از ۴ هزار ساعت نیازمند تعویض روغن است. آنالیز روغن معمولا شامل موارد زیر است:
- ویسکوزیته
- مقدار ذرات فلزی
- اکسیداسیون روغن
- مقدار آب و آلاینده ها
- کاهش افزودنیهای روغن
۲. سپراتور هوا و روغن باید بهینه، نه خیلی سریع و نه خیلی آهسته، کار کند.
قصهای در بریتانیا مشهور است که برای کودکان بسیار نقل میشود و در میان اهالی صنعت و معدن نیز استاندارد کار را گوشزد میکند. این قصه که داستان سه خرس یا گلدیکلاکس نام دارد را از ویکیپدیا نقل میکنیم:
در نسخهٔ کلاسیک رابرت ساوتی، سه خرس—یکی بزرگ، یکی متوسط و یکی کوچک—در خانهای جنگلی با هم زندگی میکنند. هرکدام کاسهٔ مخصوص غذای خود برای فرنی، صندلی مخصوص و تختخواب مخصوص خود را دارند. آنها مهربان، تمیز و مهماننواز توصیف شدهاند. روزی، هنگام خنک شدن فرنی، برای پیادهروی از خانه بیرون میروند. در این هنگام، پیرزنی بیادب و سرزده وارد خانه میشود. او ابتدا از پنجره و سوراخ کلید به داخل نگاه میکند، سپس در را باز کرده و وارد میشود. او فرنی خرس بزرگ را میچشد و آن را بسیار داغ مییابد، فرنی خرس متوسط را سرد، و فرنی خرس کوچک را «درست به اندازه» مییابد و تمامش را میخورد. سپس روی صندلی خرس بزرگ مینشیند، که خیلی سخت است، بعد روی صندلی خرس متوسط که زیادی نرم است، و در نهایت روی صندلی خرس کوچک مینشیند که در اثر سنگینیاش میشکند. سپس وارد اتاقخواب میشود: تخت خرس بزرگ را خیلی بلند، تخت خرس متوسط را خیلی عریض، و تخت خرس کوچک را «درست به اندازه» مییابد و روی آن به خواب میرود. خرسها بازمیگردند و یکییکی متوجه میشوند کسی غذایشان را خورده، روی صندلیشان نشسته، و در تختشان خوابیده. بچهخرس فریاد میزند: «کسی روی تخت من خوابیده… و هنوز هم آنجاست!» پیرزن از خواب میپرد، از پنجره بیرون میپرد و هرگز دوباره دیده نمیشود.
این داستان دقیقا بر اهمیت بهینهگی و تعادل تاکید دارد. سرعت ورود هوای فشرده به سپراتور هوا و روغن بر کیفیت هوا تاثیر مستقیمی دارد:
- اگر سرعت هوای فشردهی ورودی بسیار زیاد باشد، الیاف فیلتر نخواهد توانست روغن را جدا کند.
- اگر سرعت هوای فشردهی ورودی بسیار کم باشد، جریان مناسب شکل نگرفته و باز هم جداسازی کامل انجام نمیشود.
در هر دو حالت فوق اصطلاحا carryover یا میزان روغن همراه هوای فشرده افزایش یافته و کیفیت آن کاهش می یابد. به همین دلیل سازندگان کمپرسور سپراتور و روغن را متناسب با مشخصات جریان و ویژگیهای فیزیکی طراحی میکنند. استفاده از قطعات غیراصل و روغن نامناسب این تعادل مهندسی را بر هم خواهد زد. سپراتورهای مدرن از ساختار چندلایهی فایبرگلاس استفاده میکنند که با کمک همجوشی قطرات روغن را از هوا جدا میکند. اگر سرعت جریان خارج از محدودهی بهینه باشد این مکانیسم نیز به درستی عمل نخواهد کرد.
۳. استفاده از روغن مناسب حقیقتا هزینه نیست و سرمایهگذاری محسوب میشود.
سازندگان کمپرسور هوا روغنهای مخصوصی برای کمپرسورهای خود تولید میکنند. این روغنها عمر طولانیتر، پایداری حرارتی بهتر و عملکرد بهینه را در شرایط صنعتی دشوار فراهم میاورد. روغنهای سنتزی نسبت به روغنهای معدنی عمر بیشتری داشته و مصرف کلی روغن و تولید پسماند را کاهش میدهد. این روغنها اندکی بهرهوری انرژی را نیز بهبود میدهد. همچنین برخی روانکارها و روغنهای کمپرسور برای کاربردهای غذایی و شرایط رطوبتی بالا طراحی شده است.
مزایای روغن سنتزی در کمپرسور اسکرو به شرح زیر است:
- مقاومت بیشتر در برابر اکسیداسیون
- کاهش رسوب تشکیل شده
- تحمل دمای بالاتر
- و افزایش فاصله زمانی مورد نیاز میان نوبتهای سرویس
۴. استفاده از قطعات غیراصل ریسک بالاتری دارد.
قطعات غیراستاندارد carryover روغن را افزایش داده و کیفیت هوا را کم میکند. از دیگرا عوارض احتمالی قطعات غیراستاندارد کمپرسور افزایش احتمال آسیب دائمی به دستگاه است. خرید قطعات ارزان در کوتاهمدت صرفهجویی مالی و در بلندمدت افزایش هزینهی مصرف انرژی، توقف مکرر تولید و هزینههای تعمیرات را به همراه دارد.
در برخی موارد نصب نامناسب سپراتور باعث ایجاد الکتریسیته ساکن و جرقه شده و آتش سوزی رخ داده است. کمپرسور اسکرو تجهیزاتی ایمن است و خطای انسانی و استفاده از قطعات نامناسب تنها روزنههای خطر در آن محسوب میشود. در کمپرسور اسکرو اتصال صحیح سپراتور به زمین اهمیت زیادی دارد. جریان شدید هوا میتواند بار الکتریکی ایجاد کند و اتصال به زمین ضرورت است.
