کافیست کمپرسور شما از تراز مکانیکی خارج شود تا روتورها با یکدیگر کوچکترین برخورد و سایش را داشته باشند. در چنین وضعیتی المنت، ایرند یا سرویس استیج کمپرسور شما، هر چه نامش را بگذاریم، دچار آسیب جدی شده است.
در کمپرسور اسکرو اجزا و قطعات متعددی در هماهنگی با یکدیگر کار میکنند تا هوا، یا گاز فرآیندی، را به شکل بهینه فشرده سازند. با وجود این، تنها یک جزء مهمترین آنها محسوب میشود: المنت کمپرسور اسکرو که عمدتا تشکیل شده است از دو روتور نر و مادهی نامتقارن و سیلندر یا هوزینگ. سوال مهمی که اینجا مطرح است آن است که اگر روتورها و سیلندر دچار ساییدگی و آسیب شود چه باید کرد؟ تعویض، تعمیر یا بازسازی، کدام راه پیش روی ماست؟
اهمیت المنت کمپرسور اسکرو
المنتها بسته به فناوری و پیکربندی انواع مختلفی دارد. مکانیسمهای فشردهسازی در کمپرسورها عبارت است از جابجایی مثبت و فشردهسازی دینامیکی. در جابجایی مثبت هوا با کاهش حجم فشرده شده و در کمپرسورهای دینامیکی که اصطلاحا توربوکمپرسور خوانده میشوند، بکارگیری ساز و کار گریز از مرکز سرعت هوا یا گاز را افزایش میدهد و در نهایت و در دیفیوزر سرعت و انرژی جنبشی مذکور به انرژی پتانسیل فشار تبدیل خواهد شد.
انتخاب تکنولوژی یا نوع فشردهسازی به نیاز شما از پارامترهای کمی ظرفیت، فشار و کیفیت هوای کمپرسور بستگی دارد. رایجترین نوع کمپرسور صنعتی کمپرسور روتاری اسکرو است که از خانوادهی جابجایی مثبت محسوب میشود. در این کمپرسورها المنت، نقطهی انجام فشرده سازیست. اگر نیازمند کیفیت بالا و حذف آلایندههایی چون روغن باشید، امتیاز حضور روغن در داخل المنت را از دست میدهید. این امتیاز مزایایی چون روانکاری، خنکسازی، افزایش بهرهوری کمپرسور و پاکسازی برادهها دارد. این بدین معناست که دو نوع المنت کمپرسور اسکرو داریم: روغنی و بدون روغن.
عوامل مخرب المنت
همهی تجهیزات مکانیکی، بخصوص آنهایی که در کاربریهای سنگین یا شرایط کاری دشوار حضور دارد، دچار سایش میشود. محیطهای گرم، مرطوب یا پر از گرد و غبار از جمله شرایط کاری سخت برای کمپرسور هواست. در چنین شرایطی عملکرد المنتبه مرور زمان افت خواهد کرد.
پارامترهایی چون افزایش یا کاهش نامتقارن و نامتوازن فاصلهی روتورها با دیواره یا با یکدیگر، آسیب به روکش روتورها و تخریب هندسهی روتورها از جمله عوارض آسیب دیدگی المنت است و باعث اضافهکاری و سختی کار کمپرسور خواهد شد. در نتیجهی اضافهکاری کمپرسور مصرف انرژی افزایش و کارایی کاهش خواهد یافت. برای جلوگیری از هزینههای زیاد انرژی و البته خرابی و نابودی کمپرسور، بایستی فورا وارد عمل شد.
آیا میتوان المنت کمپرسور اسکرو را تعمیر یا بازسازی کرد؟
المنت یا ایرند کمپرسور اسکرو نمادی از اوج دانش فنی سازندگان کمپرسور است. در این قطعهی مهندسی قطعات ثابت و متحرک ترکیب شده اند، کلیرانس یا فاصلهها در حد میکرون طراحی شده و مسیر روانکاری تعبیه گردیده تا کارایی بهینه و عملکرد مطمئنی برقرار شود. در کمپرسورهای اویل فری نیز جایگزین مسیر روانکاری، علاوه بر کاهش چشمگیر کلیرانس، پوشش و روکش مخصوص روتورهاست
بازسازی (که در انگلیسی Refurbish گفته میشود) نیازمند ابزار و فرآیندهاییست که در اختیار سازندهی کمپرسور و المنت قرار دارد. برای مثال اگر روکش المنتها ساییده شده باشد بهترین راه تعویض المنت با جایگزین جدید است. این را ما نمیگوییم، اطلس کوپکو میگوید. دمونتاژ و مونتاژ مجدد المنت بدون دانش کامل و دسترسی به تجهیزات پیشرفتهی آزمایشگاههای اطلس کوپکو و دیگر شرکتهای سازندهی مشهور، منجر به مصرف انرژی بالاتر، عمر کوتاهتر و آلودگی هوای فشرده به روغن خواهد شد.
امکان تعویض المنت به چه شکل است؟
انواع المنت یا ایرند کمپرسور اسکرو قابل تعویض است. تمامی شرکتهای سازنده، من جمله اطلس کوپکو، برنامههای ویژهای برای تعویض المنت با نسخههای مشابه یا جدیدتر فراهم آورده اند. از جملهی این برنامهها به Element Xchange اطلس کوپکو میتوان اشاره کرد.
هر قطعهی کمپرسور اسکرو چندین جایگزین احتمالی دارد. نخست بهترین گزینهی شما، تهیهی جایگزینی است که کمپانی سازنده توصیه کرده است؛ قطعاتی که اصطلاحا OEM یا Genuine Parts خوانده میشود و تامین کنندهی آن خود اطلس کوپکو، کایزر یا اینگرسولرند است. دومین گزینهای که میتوانید انتخاب کنید اصطلاحا افترمارکت خوانده میشود که تهیهی المنت، و دیگر قطعاتی چون رینگ و یاتاقان، از سازندگان متفرقه است. این سازندگان معمولا تضمین میدهند که المنت پیشنهادی آنها دقیقا با مختصات و مشخصات اصل ساخته شده است. اندازهی المنت، سازگاری آن با بقیهی تجهیزات و مهمتر از همه مشخصات فنی و عملیاتی آن بایستی چک شود تا بهترین انتخاب صورت پذیرد. این راهکار به شما امکان حفظ کمپرسور فعلی یعنی بدنه، الکتروموتور، افترکولر، اینترکولر، انواع کیتها و سوئیچها و شیرها را میدهد. در صورت صرفهی اقتصادی حفظ کمپرسور فعلی با تعویض المنت آن انتخاب هوشمندانهای است.
آیا خود اطلس کوپکو برای مشتریان مجاز خود خدمات بازسازی المنت را ارائه میدهد؟
جواب کوتاه این سوال مثبت است. اطلس کوپکو تمامی المنتهای روغنی یا اویل اینجکت را، بنا به گفتهی شرکت، با قیمتی رقابتی و در زمانی کوتاه بازسازی و اصطلاحا Refurbish میکند. مراکز بازسازی تخصصی این شرکت با استانداردهای بالای اطلس کوپکو و کنترل کیفیت دقیق کار میکند. در این برنامه شما المنت قدیمی را ارسال کرده و البته با پرداخت هزینه، جایگزین بازسازی شدهای دریافت میکنید.
آیا تعمیر المنت بدون روغن یا اویل فری ممکن است؟
سالها در کشور ما عدهی قلیل و معدودی ادعا کردند که امکان و تکنولوژی بازسازی المنت بدون روغن یا اویل فری اطلس کوپکو و دیگر برندها را در اختیار دارند. همچنین از میان کشورهای همسایه نیز برخی از تعمیرکاران پاکستانی ادعای مشابهی داشتند. دو دهه پیش و زمانی که یکی از مدیران شرکت جهان کمپرسور به اطلس کوپکو بلژیک مراجعه کرده و تقاضای دریافت تکنولوژی مورد نیاز را داد و برای برخی از دیگر واردات و تولیدهای داخلی مذاکراتی انجام داد، تنها به بازدید فوق سری از آزمایشگاه المنتهای اویل فری این شرکت نایل آمد.
حال و در سال ۲۰۲۵ خود اطلس کوپکو هم در صورت خرابی المنت اویل فری توصیه به تعویض و تنها تعویض المنت میکند.
بازسازی المنت اسکروی اویل فری به چه معناست؟ این فرآیند یعنی باز کردن سیلندر و روتورها، تعویض یا تعمیر قطعات آسیب دیده و فرسوده و مونتاژ یا سرهمبندی مجدد.
گرچه باز کردن چنین المنتی ساده است، ولی مونتاژ مجدد آن نیازمند رعایت دقیقترین فواصل و کلیرانس و تلورانس هاست. پیادهسازی چنین دقتی بدون ابزار مخصوص پیشرفته و دانش تخصصی میسر نیست. اگر مونتاژ به درستی و دقت انجام نشود نشت هوای فشرده، کاهش کارایی و افت عملکرد کمپرسور از جمله عواقب مورد توقع است. اطلس کوپکو چه میگوید؟
مشکل استفاده از قطعات غیراصلی یا بکارگیری قطعات مستعمل
بنا بر گفتهی اطلس کوپکو، اگرچه بسیاری از شرکتها مدعی بازسازی المنت اویل فری هستند، ولی قطعات ارزان و غیر OEM، یا بکارگیری مجدد قطعات مستعمل و تعمیر سرسری، خرابی زودهنگام و تخریب کل کمپرسور را به همراه خواهد داشت.
اشکالات روکش روتورها و افزایش اصطکاک
کلید بازسازی روتورهای اویل فری روکشدهی یا کوتینگ مجدد (recoating) روتورهای نر و ماده است. اطلس کوپکو مدعی است که طبق تحقیقات آن در اغلب موارد مشخصات و ضروریات فنی رعایت نشده و پوششی ساده از تفلون و بدون گرافیت اعمال میشود. در چنین حالتی اصطلاحا روتورها جا نیفتاده یا run in shape نمیشوند و نتیجتا اصطکاک افزایش می یابد. افزایش مصرف انرژی، سایش سریعتر و کاهش عمر قطعه از جمله عواقب این عملیات است. به واقع شما هزینهی زیادی کرده و المنت اویل فری را تعمیر میکنید و مجدد سال بعد با المنت ساییده و آسیب دیده مواجهید.
اطلس کوپکو، و البته سایر سازندگان کمپرسور اویل فری مانند کمپرسور کایزر، کوبلکو و کایشان همگی پیشنهادشان جایگزینی المنت فرسوده با المنتی نو و تولیدشدهی شرکت سازنده است. آنها مدعی هستند المنت اصلی و OEM مطمئنترین عملکرد، کیفیت هوا و کارایی انرژی را در کنار عمر بیشتر تضمین میکند. به نظر میرسد، حداقل در مورد المنتهای اویل فری، چارهای جز گوش کردن به توصیهی این شرکتهای قدرتمند و پولدار نداریم.
