صنعت کمپرسور از قبل انتخاب خریداران را حول مجموعهی ثابتی از متغیرها سازماندهی کرده است. چه کاربر خانگی و چه مدیر پالایشگاه برای تصمیمگیری باید به سوالات مشابهی پاسخ دهند: چقدر هوا؟ چقدر تمیز؟ کجا قرار میگیرد؟ هرچندوقت استفاده میشود؟ با چه منبعی از انرژی تغذیه میشود؟ سوالها فرقی نمیکند، مقیاس پاسخها نتیجه را فرسخها جابجا خواهد کرد.
فلوچارت زیر از پنج سوال اصلی ساخته شده است و در نهایت پاسخدهی به آنها به خانواده مشخصی از کمپرسور برای خرید هدایت میشوید. آنجاست که مشاوران ما یا خود شما با اندکی جستجو و تحقیق به انتخاب دقیق نهایی، از جمله برند سازنده، نو یا دست دوم، اجاره یا خرید و مدل دقیق دست خواهید یافت.
پنج سوال، یک فلوچارت
سوال اول: کار شما چیست؟
این سوال و پاسخ آن دستهبندی کاربرد را تعیین کرده و بلافاصله فناوریهایی که نمیتوانند نیاز آن را تامین کنند حذف میکند.
این سوال به تنهایی خانوادههایی از کمپرسورها را حذف خواهد کرد. یک پالایشگاه هرگز از کمپرسور اسکرال یا اسکرول استفاده نمیکند. یک گاراژ خانگی هرگز کمپرسور سانتریفیوژ یا گریز از مرکز نخواهد خرید.
سوال دو: واقعا چقدر هوا نیاز دارید؟
این یکی سوال اندازهگیری است، بر حسب CFM یعنی فوت مکعب بر دقیقه یا FAD یعنی متر مکعب بر دقیقه و PSI و بار اندازهگیری میشود.
برای ادامهی فلوچارت نیازی نیست عدد دقیق CFM یا مترمکعب بر دقیقه هوای مورد نیاز دستگاههای خود را بدانید، کافیست بدانید که نیاز هوای فشردهی شما متناوب است یا مداوم و کوچک است یا بزرگ. عدد دقیق را بعدا و هنگام مقایسهی مدلها لازم دارید.
سوال سه: هوا چقدر باید تمیز باشد؟
این سوال کیفیت هواست و تعیین میکند که کار شما با کمپرسور روغنی راه میفتد یا به سراغ کمپرسور بدون روغن (اویل فری یا اویل لس) میروید. همچنین میزان فیلتراسیون و نصب دستگاه درایر یا خشککن را مشخص میکند.
اغلب این سوال جهشی در هزینه ایجاد میکند. کمپرسور بدون روغن گرانتر بوده و نیازمند نگهداری متفاوتی است. کمپرسور اسکرو اویل فری در صورت خرابی ایرند هزینهی گزافی بابت تهیه ایرند جایگزین تحمیل میکند. برای پالایشگاهها این سوال به کیفیت هوا ربطی ندارد و کار آنها با گاز فرآیندی است. اینجا ترکیب گاز و ایمنی مطرح میشود که شاخهی جداگانهای از مهندسی است.
سوال چهار: کجا قرار میگیرد و هرچندوقت کار میکند؟
این سوال چرخهی کاری و محیط کمپرسور را هدف میگیرد. مصرف متناوب را از مداوم، داخلی را از خارجی و ثابت را از سیار جدا میکند.
چرخه کاری قاتل پنهان کمپرسورها است. کمپرسور پیستونی که مداوم کار میکند داغ کرده و از کار میفتد. کمپرسور اسکرو که متناوب کار کند انرژی هدر داده، روغنش رطوبت جذب میکند و آب که وارد سیستم اسکرو شود بالاخره خرابش خواهد کرد.
سوال پنج: منبع برق شما چیست؟
سوال برق و نصب کمپرسور را میتوان پیش پا افتاده قلمداد کرد، اما خواهیم دید:
این سوال تلهای به نام تلهی برق دارد. حتی اگر کاربر خانگی باشید و به ۱ مترمکعب بر دقیقه هوای فشرده هم نیاز داشته باشید، با برق خانگی نمیتوانید با کمپرسور برقی به آن دست پیدا کنید. باید یا سرویس برق خود را ارتقا داده و یا از موتور بنزینی استفاده کنید. بازبینی نیاز مصرفی هم ضروری است.
در ایران و اکثرها کشورها برق خانگی ۲۲ ولت تک فاز است. این یعنی از نظر ولتاژ شبیه کارگاههای اروپایی و از نظر فاز شبیه خانههای آمریکایی است. برای کمپرسور خانگی و کارگاهی کوچک این برق کافی و خوب است ولی برای هر چیزی بالاتر از ۵ اسب بخار باید به برق ۳ فاز فکر کنید.
برق ۲۲۰ ولت ایران همچنان برقی تک فاز است. برق تک فاز برای کار نیازمند جریان راهاندازی بالا، گشتاور پایین و موتور بزرگتر و گرانتری است. سیمکشی خانگی برای کار مداوم طراحی نشده است.
تفاوت برق خانگی ۱۱۵ ولت و ۲۲۰ ولت در چیست؟
- حداکثر توان عملی: برق ۱۱۵ ولت تا ۱/۵ تا ۲/۵ اسب بخار جواب میدهد. در حالی که برق ۲۲۰ ولت برای ۳ تا ۵ اسب بخار هم مناسب است.
- برای توان یکسان جریان برق ۱۱۵ ولت دو برابر جریان برق ۲۲۰ ولت خواهد بود.
- سیمکشی ۱۱۵ ولت ضخیمتر است.
- در کابلهای بلند برق ۱۱۵ ولت افت ولتاژ بیشتری دارد.
- سیمکشی ۱۱۵ ولت گرمای بیشتری تولید کرده و انرژی هدر میدهد.
- در مورد کمپرسورها هم میتوان با برق ۲۲۰ ولت یک کمپرسور پیستونی بزرگ را به کار گرفت. این برای برق ۱۱۵ ولت آمریکایی قفل است.
فلوچارت کامل
سوالات فوق در چارت و جدول زیر به همگرایی میرسد. این جدول را از راست به چپ خوانده و پاسخی که با وضعیت شما تطابق بیشتری دارد دنبال کنید. برای آگاهی از برتری کمپرسور دیزلی بر کمپرسورهای بنزینی و برقی پرتابل به پُست چرا دیزل؟ مراجعه کنید و برای کمپرسور گاز مسیری جداگانه را طی خواهید کرد.
اگر در گام به گام فلوچارت در سوال یک پالایشگاه و فرآیند و در سوال سوم گاز فرآیندی یعنی هیدروژن، گاز طبیعی، کربندیاکسید و غیره را انتخاب کردید، فلوچارت به رشتهای جداگانه منشعب خواهد شد.
کمپرسور گاز صرفا کمپرسور هوا با برچسب متفاوت نیست. چگالی گاز، واکنشپذیری، رفتار نشتی، مواد ساخت و الزامات ایمنی همگی مهندسی را از بنیاد تغییر میدهند. پنج سوال همچنان پابرجا میماند اما پاسخ اینکه شما چه نوع کمپرسوری خواهید خرید نه به انتخاب از کاتالوگ، بلکه به مشاوره با مهندس فرآیند و در خرید کمپرسور سفارشی می انجامد.
اغلب سازندگان کمپرسور هم راهنمای انتخاب کمپرسور را به همین پارامترها محدود همگرا کردهاند. راهنمای اطلس کوپکو دربارهی کاربرد، جریان، فشار کاری، کیفیت هوا، ساعت کار، شیفتها و برنامهی توسعهی کارخانهی شما میپرسد. راهنمای الگی نیاز هوا، نوع کمپرسور، توان، فضای در اختیار، صدا، بازدهی و نگهداری را جویا میشود. راهنما کمپرسور کوینسی نیز بر مختصات هوادهی و فشار کاری علاوه بر مشخصات موتور و اندازهی مخزن هوای فشرده تاکید دارد.
همهی اینها مشتقاتی از پنج سوال اصلی هستند که در بالا آمد. سوال اول کاربرد شما را جویا شد، سوال دوم میزان جریان و سوال سوم کیفیت هوای مدنظر و ضرورت آن را معین کرد. سوال چهارم تعداد شیفت کاری و داخلی یا خارجی بودن مصرف را محدود کرد، بالطبع اگر شما به برق صنعتی پایدار و پیوسته دسترسی نداشته باشید باید کمپرسوری بخرید که موتور آن سوار خودش باشد و آنگاه آن کمپرسور سیار یا پرتابل محسوب میشود. در نهایت سوال پنج مسئلهی تک فاز یا سه فاز بودن برق را پیش کشید.
ملاحظاتی نیز باقی میماند، اما این ملاحظات ۱. پس از خرید کمپرسور قابل دستکاری هستند. ۲. از ریشه دستهبندی کمپرسور را تغییر نمیدهد. ۳. پس از تعیین نوع اعمال میشوند و در آن زمان بایستی به انتخاب مدلی اقدام کنید که مناسبتر با آن نیاز شماست.
این ملاحظات عبارتند از
- سروصدای کمپرسور
- شرایط نگهداری، تعمیر و سرویس کمپرسور
- گارانتی کمپرسور
- ملاحظات زیست محیطی کمپرسور
اینها معیارهای فیلتر انتخاب نهایی هستند که به شما کمک میکنند بدانید کدام کمپرسور پیستونی یا کدام کمپرسور اسکرو را بخرید، نه اینکه از ریشه مقصد شما پیستونی یا اسکرو باشد.
یک مهندس پالایشگاه و یک کاربر خانگی هر دو به همان سوالات یکسان پاسخ میدهد و با پاسخدهی به هر سوال از یکدیگر دورتر و واگراتر میشوند. واگرایی مشتریان مختلف هداف غایی فلوچارت است.
