برخلاف تصور عموم، کمپرسور هوای روتاری اسکرو ارزانترین قیمت اولیه را به هنگام خرید کمپرسور جدید نخواهد داشت، ولی در هزینهی بلندمدت مالکیت دستگاه معمولا بهترین انتخاب است. این برتری به ویژه در کاربردهای صنعتی خود را نشان میدهد. تحقیقات بینالمللی، از جمله تحقیقات وزارت انرژی ایالات متحده هزینهی خرید و نصب کمپرسور را در حدود ۱۲ درصد از کل هزینهی طول عمر دستگاه تخمین میزند و انرژی یا برق ۷۶ درصد از سهم کل را دارد. اینجا برق ارزان است، هرچند اخیرا هزینههای خود را به هر صورت ممکن از جیب ما برمیدارد. ۷۶ درصد برق، ۱۲ درصد خرید و نصب کمپرسور و باقیمانده، یعنی ۱۲ درصد دیگر سهم نگهداری و تعمیرات کمپرسور خواهد شد، ۱۲ درصدی که در ایران گاه به شکلی جانکاه تجربه میکنیم.
این محاسبات و گزارشها بار دیگر نشان میدهد که تمرکز ویژه روی قیمت خرید، بدون توجه به کارایی انرژی، هزینهی نگهداری و عمر مفید دستگاه دیدگاهی کوتاهمدت است و در بلندمدت، کمپرسور اسکرو میدرخشد. حتی در انتخاب کمپرسور اسکرو نیز بهتر است توجه به نکاتی را مدنظر قرار دهیم، برای مثال شاید به هنگام خرید سود مناسبی در انتخاب کمپرسور درجه سوم داشته باشیم، ولی کافیست یک بار یا پنج بار قطعی برق کارخانه یا کارگاه به سیستمهای الکتریکی و الکتروموتور آن آسیب بزند تا قدر کمپرسورهای درجه یک را بدانیم. پس ۳ برتری اصلی کمپرسور اسکرو در هزینهی کل مالکیت یا TCO کدامند؟
۱. بهترین مصرف انرژی با تغییرات بار
کمپرسور اسکرو نسبت به بقیهی انواع کمپرسورها هوای فشردهی بیشتری در ازای هر اسب بخار تولید میکند و به طور چشمگیری در بازهی قدرتهای ۳۰۰ تا ۶۰۰ اسب بخار کارآمد است. ۳۰۰ تا ۶۰۰ اسب بخار معادل ۲۲۰ تا ۴۴۰ کیلووات خواهد بود.
کمپرسور اسکرو طراحی سادهای دارد که در طول دهههای متوالی امتحان خود را پس داده است. این طراحی کارایی بالاتر را با توان تطابق با تقاضای متغیر همراه کرده است. کمپرسور اسکرو برای سیکل کاری ۱۰۰ درصد ساخته شده است و این یعنی بدون نیاز به استراحت طولانی کار میکند. در طرف دیگر داستان کمپرسور رفت و برگشتی یا پیستونی را داریم که سیکل کاری آن ۵۰ درصد است، یعنی هر یک ساعت، نیم ساعت نیاز به استراحت و خنک شدن دارد.
۲. نگهداری و سرویس کمتر
کمپرسور اسکرو قطعات متحرک کمتری دارد (جای دیگری هم خواهیم گفت که قطعات متحرک کمتر باعث شده کمپرسور اسکرو سلطان بی چون و چرای بازار کمپرسور پرتابل و دیزلی باشد). هزینهی نگهداری کمپرسوری که قطعات متحرک کمتری دارد به مراتب کمتر از باقی انواع است. فاصلهی بین سرویسهای اصلی کمپرسور اسکرو طولانی بوده و سالها بدون نیاز به اوورهال کار خواهد کرد. طراحی کمپرسور اسکرو به شکلی است که دسترسی تعمیرکار به قطعات بزرگ راحت بوده و کار تعمیر و نگهداری آن آسانتر است. نگهداری مناسب از کمپرسور اسکرو هدررفت هوای فشرده را تا ۳۰ درصد کاهش میدهد.
۳. عمر طولانی، مطمئن و مقاوم
کمپرسور روتاری اسکرو دوام بالایی داشته و معمولا سالها و حتی دههها بدون افت کار میکند (کافیست نگاهی به کارخانجات ایرانی بیندازید، کیس استادی دوام کمپرسور اسکرو هستند). دوام و اطمینان به معنای زمان توقف کمتر برای خط تولید و هزینههای عملیاتی پایینتر است. برخی برندها، البته در خارج از ایران، برای ایرندهای خود گارانتی مادامالعمر ارائه میدهند.
البته کمپرسورهای اسکرو مزایای دیگری نیز علاوه بر مواد گفته شده دارد که ابعاد مالی آنها کمتر است. این کمپرسورها برخلاف کمپرسورهای پیستونی جریان هوای یکنواخت و بدون نوسان دارد، به سرعت خود را با تغییرات تقاضای هوای فشرده تطبیق داده و در صورت نیاز به قدرت بالا تا ۶۰۰ اسب هم بسیار خوب کار میکنند. همچنین و علاوه بر هوای باکیفیت و یکنواخت و انعطافپذیری، کمپرسور اسکرو سروصدا و لرزش کمتری دارد، نصب آن راحتتر است و به موجب لرزش کمتر نیاز به پیچ کردن آن به زمین نیست. این کمپرسورها را میتوان با سیستمهای کنترل کارخانه و مانیتورینگ هوشمند نیز یکپارچه و هماهنگ کرد.
اما ۱۰ روشی که به کاهش هزینهی بلندمدت مالکیت کمپرسور اسکرو خواهد انجامید کدامند؟
- سایز کمپرسور را حتما و حتما درست انتخاب کنید
انتخاب سایز درست کمپرسور از مهمترین تصمیمات شماست. نیاز واقعی خود را تخمین بزنید، ۱۵ تا ۲۰ درصد هوادهی بیشتر را پوشش دهید، ولی به سراغ کمپرسور بزرگتر یا اوورسایز نروید. کمپرسوری که بزرگتر از نیاز واقعی شما باشد مشکلات را بیشتر میکند و سود چندانی ندارد. - به جای تمرکز ۱۰۰درصدی بر کمپرسور، به کل سیستم هوای فشرده فکر کن
کمپرسور تنها نیست، درایر کمپرسور، مخازن هوای فشرده و لولهکشی شبکهی توزیع بایستی با هم هماهنگ و بیایراد کار کنند تا هوای لازم در فشار مناسب تحویل مصرف کننده شود. - از درایو فرکانس متغیر یا VSD استفاده کن.. این درایوها اصطلاحا سرعت متغیر هم خوانده میشود
پلاک کمپرسور GA 30 VSD FF اطلس کوپکو – سرعت متغیر الکتروموتور انعطاف دستگاه را بالا میبرد. درایوهای VSD انرژی مصرفی را میکاهد و سلامت بلندمدت دستگاه را تضمین میکند. همچنین امکان شروع به کار نرمتر که در بلندمدت بسیار بااهمیت است فراهم میاورد. انتخاب کمپرسور VSD یا نصب درایو سرعت متغیر به ویژه زمانی مناسب است که مصرف سیستم بین ۳۰ تا ۷۰ درصد نوسان میکند و پیوسته بالای ۸۰ درصد نیست.
- کمپرسور دومرحله ای، روی خرید کمپرسور دومرحلهای سرمایهگذاری کن
کمپرسور دومرحلهای ۱۰ تا ۲۰ درصد هوادهی بهتر دارد و فشار بر قطعات جزء آن کمتر است. چنین عملکردی در بلندمدت بازگشت سرمایه را به همراه دارد. - از کمپرسور اویل فری استفاده کن، فقط اگر واقعا لازم داری
المنت کمپرسور اویل فری – اگر المنت اویل فری خراب شود کار سخت و دشوار خواهد بود و هزینهها زیاد. اگر برای صنایع غذایی، بهداشتی، دارویی، الکترونیک یا رنگپاشی به دنبال کمپرسور هستی، به هوای بدون روغن نیازمندی، در غیراینصورت اویل فری میخواهی چه کار؟ کمپرسورهای اویل اینجکت ارزانتر و موثرترند.
- کمپرسور پشتیبان داشته باش
داشتن کمپرسور پایه + کمپرسور کمکی + کمپرسور پشتیبان از وقفههای غیرمنتظره جلوگیری میکند. همچنین تصور کنید دو مبل دارید و به صورت چرخشی از آنها استفاده میکنید. رویههای این مبلها و فوم داخل آنها هیچوقت خراب نخواهد شد. کمپرسور صنعتی نیز چنین است. - از نصب صحیح کمپرسور غافل نشو
کمپرسور باید در جای خشک، خنک، تمیز و سطح صاف قرار بگیرد. همچنین در مقابل عناصر محیطی محافظت شود. - ریکاوری یا بازیابی گرما
در حال حاضر ریکاوری گرمای کمپرسور برای ما ایرانیها اقدامی لوکس محسوب میشود، ولی چرا؟ چه اشکالی دارد که ۹۰ درصد از گرمای سیستم هوای فشرده را بازیابی کرده و برای گرمایش آب، گرمایش فضا و یا خشک کردن آن استفاده کنی؟ - فشار سرخط را تا حد ممکن پایین نگاه دار
تنظیم فشار سیستم روی پایینترین مقدار واقعی مورد نیاز مصرف انرژی را خیلی کم میکند. - برنامه نگهداری منظم داشته باش
رسیدگی پیشگیرانه هزینه نگهداری را حقیقتا تا ۷۰ درصد کاهش داده و عمر دستگاه را افزایش میدهد.
در نهایت از ممیزی و کارشناسی سیستم هوای فشردهی خود غافل نشوید. بررسی تخصصی سیستم میتواند ایراداتی چون نشتی، فشار بیش از حد، سایز نامناسب یا مشکلات انرژی را شناسایی و رتق و فتق کند. در نتیجهی رفع این اشکالات مصرف کاسته شده و کارایی و بهرهوری ارتقا می یابد.
